Toen ik op de lagere school zat, mocht ik een tijdlang niet meedoen met de muzieklessen van juffrouw Zwanikken. Ik zou niet kunnen zingen. Nu heb ik enige moeite met ritmen en meerstemmig zingen: ik wil nog wel eens van partij wisselen. Maar eenstemmig zingen lukt mij tegenwoordig wel en vind ik ook leuk. De zangpraktijk op Iona en breder binnen de Iona Community heeft daartoe zeker bijgedragen. Er wordt hier veel gezongen. In de ochtendvieringen altijd twee liederen, in de avonddiensten minstens twee en vaak meer. Zingen en muziek worden belangrijk gevonden. Daarom heeft de Abbey in beginsel altijd een betaalde musicus en een muziekvrijwilliger. Dit jaar duurde het een tijd, voordat een betaalde kracht gevonden kon worden en het visum geregeld. Maar een paar weken geleden arriveerde Kirstin, een Amerikaanse muzieklerares die hier een jaar zal blijven. Zij wordt bijgestaan door een vrijwilliger met muzikale kwaliteiten, telkens voor een of twee maanden. Afwisselend zorgen zij voor de pianobegeleiding tijdens de vieringen (en pianospel voor- en achteraf) en kiezen zij de liederen uit voor de ochtendvieringen. Ook nodigen zij gasten en teamleden uit om in de loop van de week mee te doen met de begeleiding, als zij een instrument kunnen bespelen, en oefenen dat ook samen in. Geregeld wordt het pianospel dan ook aangevuld met viool, blokfluit, fiddle of gitaar. En voor Community Week had Stefan Arras, een van de leden, zijn accordeon meegenomen. Een andere taak van de musici is het leiden van een Wee Sing (Wee is Schots voor klein) voor de gasten op een zondagmiddag.in het Chapterhouse (de kapittelzaal). Tijdens deze bijeenkomst van een uur worden alvast enige liederen, die in de komende week op het programma staan, ingeoefend en worden andere liederen gezongen, gewoon omdat zij leuk zijn.
Ionaliederen
Zoals ik in een eerdere aflevering al schreef heeft de Iona Community een eigen werkgroep in Glasgow met twee parttime musici, Iain McLarty en Jane Bentley. Zij hebben het stokje overgenomen van John Bell (1949-) en Graham Maule (1958 - 2019), die vanaf de jaren zeventig samen veel liederen hebben gemaakt. Aanvankelijk schreven zij teksten op Schotse en Ierse volksmelodieen om zo het zingen terug te geven aan de gewone kerkgangers. Tot dan was het in de Church of Scotland gebruikelijk, dat alleen het koor zong en de mensen luisterden. Andere kenmerken van hun liederen waren de onderwerpen en het taalgebruik: die sloten aan bij het gewone dagelijkse leven van de mensen, daarbij uitdrukking gevend aan het ethos van de Iona Community: "to find new ways to touch the hearts of all." Later is John Bell ook eigen melodieen gaan schrijven of melodieen gaan gebruiken uit de wereldkerk (Afrika, Latijns-Amerika, Azie). De teksten werden vaak ook korter. Geen eindeloze strofeliederen met terugkerend refrein, maar liedjes van twee of vier regels, die enige keren herhaald worden. Veel van zijn liederen hebben hun weg gevonden in de wereld. Church Hymnary 4, het Schotse Liedboek van de Kerken, heeft er bijna honderd, maar je kan ze ook vinden in liedbundels in andere Engelstalige landen. En ze worden meer en meer vertaald, niet alleen in het Duits, Nederlands, Fries, Zweeds of Frans, maar ook in het Japanees. Vorig weekend was er een groepje Japanners in de Abbey om de zondagviering op te nemen voor een Japanse zender. Een van hen toonde mij een liedbundel met Ionaliederen in het Japans, die hij zelf had vertaald en in 1999 had uitgegeven, compleet met een oude foto van de Abbey op de voorkant van voor het jubileum van 1997 (toren zonder puntdak).
Op Iona wordt meer gezongen dan alleen de liederen van John Bell. Ook andere Members hebben liederen geschreven, die zijn opgenomen in Church Hymnary 4, zoals Pat Bennett, Anna Briggs, Tom Colvin, Leith Fisher, Ian Fraser en Kathy Galloway. En deze paarse liedbundel bevat veel mooie liederen van andere auteurs.
Iona Abbey Songbook
Daarnasst gebruiken we een provisorische bundel met 75 liederen, die Iain McLarty vorig jaar heeft samengesteld. Naast toppers uit eerdere bundels van de Wild Goose Resource Group, die niet in de Church Hymnary 4 zijn opgenomen, bevat deze bundel nieuwe liederen van John Bell en andere auteurs. Persoonlijk ben ik erg geraakt door een aantal liederen van de Deense kerkmusica Janne Mark, die ik drie jaar geleden ook op Iona heb ontmoet. John Bell heeft op haar melodieen nieuwe teksten geschreven. Deze bundel is niet te koop. Het is de bedoeling, dat binnen een (half?) jaar een nieuwe liedbundel wordt uitgegeven met 300 liederen. Het huidige Iona Abbey Songbook vormt daarvan de kern, maar aan sommige liederen wordt nog wat geschaafd. De publicatiedatum is al enige keren verschoven, maar in de winkel van de Iona Community hier op het eiland kan je al intekenen op een exemplaar voor een richtprijs van 30 pond. Ook in Nederland zijn we bezig met een nieuwe liedbundel, die volgend jaar moet uitkomen. Ik ben benieuwd welk boek eerder klaar is.
De aanwezigheid van twee liedbundels (CH4 en Iona Abbey Songbook) op de zitplaatsen vermindert wel het aantal losse blaadjes, maar voorkomt het gebruik daarvan gelukkig niet. Ook andere liederen kunnen worden gekozen. En elke musicus brengt natuurlijk ook zijn of haar eigen kennis en kunde mee. Toen Desiree en ik hier drie jaar geleden vier maanden vrijwilligerswerk deden, ontmoetten we hier ook Sally Ann Morris. Zij was een gepensioneerde kerkmusicus, die als vrijwilligster het muziekteam kwam assisteren. Niet alleen was zij een ster in het aan het zingen krijgen van de gasten en andere kerkbezoekers, maar tijdens haar verblijf componeerde en schreef zij ook enige liederen. Sindsdien is zij nog enige keren voor kortere tijd teruggeweest. Zij heeft het slotgebed van de ochtendviering op muziek gezet, dat een paar keer per week gebruikt wordt. En ik heb ook al een aantal van haar andere nieuwe composities langs zien komen.
Het is hier een goed gebruik om voor elke viering 1 lied vlak voor de viering in te studeren. Voor de welkomsviering is dat het Iona Gloria en op zondagochtend het Kyrie en het Holy Holy. Zo kunnen ook de mensen die voor het eerst een viering meemaken in Iona Abbey minstens dat lied meezingen. Bij andere vieringen is dat het lied op het blaadje of een ander lied. En voordat een lied wordt ingezet, wordt eerst het hele couplet en het refrein voorgespeeld, zodat je enig idee van de melodie hebt, ook als je het lied niet kent. Dat helpt mee om snel mee te doen. In de afgelopen weken ben ik zo weer vertrouwd geraakt met een heel aantal liederen. Dat helpt bij het uitzoeken van liederen voor vieringen waarin ik voorga. En anders kan ik altijd nog de musici raadplegen.
Ceilidh
Maar er wordt niet alleen in vieringen of in de Wee Sing gezongen. In de meeste weken staat op woensdagavond om 19.30 uur de ceilidh gepland, een gastconcert of bonte avond. De gasten worden uitgenodigd om een lied te zingen, een gedicht of tekst voor te lezen, een sketch te doen of een muziekstuk te spelen. Niet langer dan een minuut of vier per onderdeel, zodat het programma niet langer duurt dan een uur. Om 21.00 uur staat immers de viering in de kerk gepland. Als vrijwilligers kunnen we meestal ook meeluisteren of zelfs een onderdeel verzorgen. De groep deze week was zeer muzikaal, de ceilidh was van hoge kwaliteit. Helaas heb ik het eerste half uur gemist, omdat de bakblikken en containers schoongeschrobd moesten worden. Juist deze avond nam de afwas in de keuken meer tijd in beslag.
Concerten
Niet elke week, maar toch vrij geregeld vindt er wel ergens een concert plaats van een lokale zanger, een vroegere musicus van de Abbey of een koor dat op het eiland verblijft. Vorige week zaterdag was er om drie uur 's middags een concert van het Gaelic zingend koor van bewoners van Mull in het dorpshuis. Mogelijk denk je: wat is dat een vreemde tijd? Waarom niet 's avonds? Maar de laatste veerboot naar Mull gaat om half zeven en de uitvoerenden willen ook weer thuis slapen.
Die middag wisselden solo's, duetten en koorstukken elkaar af in een programma van twee keer 50 minuten. Voor de pauze zongen ze een aantal stukken die ze ook ten gehore zullen brengen op een binnenkort plaats vindende wedstrijd. Na de pauze zongen ze stukken van voorgaande jaren. Vorig jaar hadden ze de eerste prijs gewonnen op een concours voor koren van de zes regio's die een Keltische taal spreken of hebben gesproken (Schotland, Wales, Ierland, het eiland Man, Cornwall en Bretagne). Gelukkig werd elk lied toegelicht, want ik versta geen woord Gaelic. Maar het klonk wel mooi.
Ondertussen in de keuken.
Deze week arriveerde een nieuwe vrijwilligster voor de keuken, Neema (19) uit Zweden. Komende week komt er nog een keukenvrijwilliger, zodat de inzet van een general assistent niet meer nodig is. Met meer mensen in de keuken verandert ook mijn rooster. In plaats van drie gebroken diensten en een dagdienst worden het twee gebroken diensten en twee dagdiensten. Dat betekent een avond minder werken.
Afgelopen week heb ik weer vooral gezorgd voor het hoofdgerecht. Een bolognaise saus maken met gehakt voor de pasta zal nooit meer hetzelfde zijn na het aanbraden van 7 1/2 kilo gehakt, het toevoegen van een grote schaal uien en een emmer met stukjes wortel en bleekselderij, plus een schaal met de nodige kruiden. Lekker roeren in een grote pan en dan een uur of twee, drie laten sudderen. Hoe langer, hoe beter. Thuis krijg ik al commentaar, als mijn saus een uur pruttelt... Verder heb ik deze week ondermeer een stew van butterbeans en pinda's gemaakt en een ovenschotel met eerst een laag aardappelschijven, dan een laag met schijfjes koolraap en pompoen, met daarbovenop weer aardappelschijfjes. Over het geheel een saus met blauwe kaas. En dan de oven in.
Ter afwisseling vrijdag nog wat gebakken: acht Australische fruitcakes, waarna de keuken de wekelijkse grote schoonmaak kreeg. Geen oorzakelijk verband. Die schoonmaak staat elke vrijdag op het programma en dit keer hadden we alle tijd om het grondig te doen.
