Week 6 - Vieringen

Binnen de perken zijn de mogelijkheden even onbeperkt als daarbuiten

Jules Deelder

Vieringen nemen een belangrijke plaats in het weekprogramma van Iona Abbey in. Twee keer per dag luidt de klok in een vast ritme - drie keer zeven slagen - om gasten, stafleden en andere bezoekers uit te nodigen voor de viering. De ochtendviering vindt plaats om negen uur, behalve op zondag (half elf) en vrijdag (acht uur - om de gasten de gelegenheid te geven de veerboot van 8.50 uur te halen). De avondviering is altijd om 9 uur, maar op vrijdagavond is er geen viering omdat er dan geen gasten zijn.

De ochtendvieringen

De ochtendvieringen hebben een vaste orde van dienst en lijken wel wat op een getijdedienst. Veel dezelfde responsiegebeden, die ik nu dan ook uit mijn hoofd kan opzeggen, twee liederen, een psalm, een schriftlezing en de gebeden van en voor de Iona Community. De viering wordt niet afgesloten met een zegen. Dat gebeurt alleen in de avondviering. Zo wordt alles wat we daar tussendoor doen, ingesloten in het gebed. Bidden en werken vormen een eenheid, symbolisch ook tot uitdrukking gebracht door het feit, dat de gasten direct na deze ochtendviering een half uur corvee hebben. In groepjes voeren ze een taak uit, varierend van het snijden van groenten in de keuken, het schoonmaken van de gemeenschappelijke woonkamer, de toiletten en douches tot het helpen van de koster, het werken in de tuin of het schoonmaken van de toiletten bij het welkomstcentrum en de winkel van de Iona Community. 

Door de vaste opzet is het voorgaan in deze ochtendviering uitermate geschikt voor vrijwilligers die nog weinig ervaring hebben. En de donderdagochtend wordt vaak verzorgd door een aantal gasten. De psalm en de lezing staan vast. De lezingen zijn vaak uitgezocht rond een bepaald thema. Deze week waren het allemaal lezingen, waarin een maaltijd een rol speelde. Aanstaande dinsdag is het 1 september en begint de scheppingsperiode, die duurt tot 4 oktober. De schepping staat dan ook centraal in dat tijdvak. Als voorganger kan je wel zelf een aantal gebeden uitkiezen of maken. Tegenwoordig heeft het muziekteam al twee passende liederen uitgezocht, maar die keuze is niet dwingend. Het is gebruikelijk dat je een gast of andere vrijwilliger vraagt om de schriftlezing te doen.

De gebeden van en voor de Iona Community maken deel uit van de voorbeden. Als voorganger kan je met een eigen intentie of voorbede starten, waarna er in een cylus van dertig dagen gebeden wordt voor:

• alle landen in de wereld
• een beleidsdoel van de Community of een werkgroep
• de hele schepping, met inbegrip van een specifieke habitat, ecosysteem, plantengroep of dierenfamilie
• alle leden van de Iona Community, en in een cyclus van drie maanden alle geassocieerde lede.

Kenmerkend voor deze voorbeden is het specifieke karakter. Elke dag wordt een aantal landen. bij naam genoemd. Dat geldt ook voor de andere intenties. Als er gebeden wordt voor een Familygroep van de Iona Community, worden alle namen van de Members genoemd, hun partners en eventuele kinderen tot 18 jaar. Ik blijf het heel bijzonder vinden, dat op de 27ste dag van de maand de namen van de Nederlandse leden Annie, Teun, Desiree en mij uitgesproken worden in de Abbey en dat de andere Members en Associated Members die dag ook voor ons bidden. Afgelopen donderdag was het weer eens de 27ste. Na afloop van de viering kwam Christiaan, een Deense gast die die ochtend voorging, naar mij toe en zei: "Pas toen ik je naam uitsprak, realiseerde ik mij, dat jij het was, waarvoor we baden. Wat bijzonder." Alle andere namen die week waren voor hem nietszeggend geweest, anonieme mensen. Voor mij speelt het omgekeerde. De meeste van de 280 Members heb ik in de afgelopen twintig jaar wel ontmoet, sommigen meerdere keren per jaar. Als hun naam voorbij komt, roept dat allerlei herinneringen op. En bijna elke dag is er in de groeiende lijst van nu bijna 2000 geassocieerde leden wel iemand die ik ken. Het draagt bij aan het gevoel, dat we elkaar dragen en steunen in gebed.

Zondagviering.

Op zondag vindt er om 10.30 uur een communieviering plaats, een open tafel waaraan iedereen  welkom is. Het is de tafel van Jezus, niet de tafel van een specifiek kerkgenootschap. De Iona Community is immers een oecumenische gemeenschap met leden uit een breed spectrum van christelijke kerken. Deze viering heeft het meest traditionele karakter van alle vieringen en is ook het drukst bezocht. Met naast de gasten veel toeristen die op Iona verblijven of voor deze gelegenheid vanuit Mull overkomen. Het kan soms flink druk zijn. De viering kent drie voorgangers: iemand die de woorddienst leidt, iemand die de reflectie (overweging) houdt en iemand die voorgaat in de tafeldienst. De laatste is altijd een voorganger, die gerechtigd is om in het eigen kerkgenootschap voor te gaan in de viering van avondmaal of eucharistie. Op sommige zondagen is dat een staflid of vrijwilliger van de Iona Community, maar afgelopen zondag ging een Anglicaanse vrouwelijke priester voor die deze week te gast was in de Abbey. De andere twee functies kunnen ook door leken vervuld worden. Volgende week zondag 6 september mag ik de woorddienst leiden.

Na afloop wordt er thee of koffie gedronken in de kruisgang van de Abbey. Bij het verlaten van de kerk ontvangt iedereen een koekje met de uitnodiging om dat met een onbekende te delen. Dat leidt tot leuke gesprekken, is mijn ervaring.

Avondvieringen

De avondvieringen zijn in het algemeen vrijer van opzet. Elke dag van de week heeft een eigen insteek:

• zaterdag: welkomsviering
• zondag: viering met veel stilte
• maandag: viering voor gerechtigheid en vrede
• dinsdag: viering van gebed voor heelwording
• woensdag: viering voor de schepping
• donderdag: viering van commitment

Het Iona Abbey Worship Book bevat voor elke viering een of twee modellen met een appendix met nog wat andere gebeden. Als voorganger heb je de vrije hand om de thematiek van de viering verder in te vullen, de schriftlezing uit te zoeken, bijbehorende liederen te kiezen en als je wilt een of andere vorm van actie te plannen. 

Thuis heb ik nauwelijks de gelegenheid om voor te gaan (alleen tijdens een bijeenkomst van de Iona Community Nederland), maar hier leef ik mij van harte uit. Twee voorbeelden. Op maandag 10 augustus had ik ingetekend op de viering voor gerechtigheid en vrede. Vanwege de feestdag van de H. Laurentius, patroonheilige van het bisdom Rotterdam en in 258 martelaar geworden omdat hij de armen als de schatten van de kerk presenteerde aan de prefect van Rome toen die beslag wilde leggen op de rijkdommen van de kerk, leek me het wel passend om de viering toe te spitsen op armoede, Ik heb zijn verhaal verteld aan de hand van twee voorwerpen, die karakteristiek voor de diaken Laurentius zijn: een dik boek, waarin hij de inkomsten en uitgaven van de kerk van Rome noteerde, en een rooster, waarop hij de marteldood stierf. Als actie heb ik de kerkbezoekers gevraagd om een naam van een arme uit de eigen omgeving (familie, buurt, werk) op een papiertje te schrijven en dat in een mand op het altaar te deponeren als onze schatten van de kerk. Die mand met namen is de volgende dag blijven staan en daarnaar is nog verwezen tijdens de gebeden voor heelwording.

Het tweede voorbeeld was de viering voor de schepping van afgelopen woensdag. Schepping is zo algemeen.  Kan dat niet wat concreter? Die ochtend was de intentie voor de schepping toegespitst op vissen. Dus heb ik de avondviering maar gewijd aan het lot van de vissen. Als lezing had ik gekozen voor de versie van de wonderbare broodvermenigvuldiging bij Johannes. Daar is in het begin wel sprake van vijf broden en twee vissen, maar aan het eind worden alleen twaalf manden met brood opgehaald. ' What happened to the fish?' Mooie aanleiding om wat verder in te gaan op de hedendaagse problemen rond de visserij: overbevissing, teruggang van de visstand vanwege klimaatverandering en waterverontreiniging etc. Met twee andere vrijwilligsters had ik 's middags een honderdtal vissen uitgeknipt. Op wonderbaarlijke wijze was er toch een mandje vissen overgebleven. De aanwezigen heb ik uitgenodigd om een vis te komen uitkiezen en die mee te nemen. Als aandenken aan deze viering en als aansporing om zelf bewust bij te dragen aan een goede toekomst voor vissen, Daarvoor kwam iedereen wel de kerkbanken uit.

Ondertussen in de keuken

"En als je dat toeval vindt, leef je een saai leven," is een gevleugelde uitspraak van George MacLeod, de stichter van de Iona Community. Ik moest daaraan denken, toen diezelfde woensdag  twee bakken makreel te voorschijn kwamen, die moesten worden schoongemaakt voor een makreelsalade. 

De makreel was vers gevangen door een stiefzoon van onze kok Anja Jardine, een lokale visser. Vis staat misschien een keer per maand op het menu, dus dit was wel een mooie samenloop van omstandigheden. Het schoonmaken van de makreel ging dit keer aan mij voorbij: ik had die ochtend mijn handen vol aan het in kleine stukjes snijden van vijf grote meloenen, vijf kleinere honingmeloenen en een kilo druiven voor de fruitsalade als toetje.

Maandag en dinsdag heb ik voor het hoofdgerecht gezorgd. Maandag Iraanse kuku, een soort omelet met groenten. Dat leverde een nieuw persoonlijk record eieren breken op: 104. Het recept ging zelfs uit van 120 eieren, maar zoveel hadden we niet in voorraad. Er is dus nog alle kans op een verbetering in de komende maanden. Dinsdag heb ik veel plezier beleefd aan het maken van een Portugese feijoada, met heel veel stukjes worst en chorizo, uien, wortelen, bleekselderij, twee grote blikken tomaat en de nodige kruiden.  En mijn belangrijkste taak donderdag was het bakken van zeven chocolate puddle puddings. Er was enig verschil van mening tussen de koks welk soort bakblik ik hiervoor moest gebruiken. Declan en ik hadden de indruk, dat de blikken eigenlijk te klein waren. Ik kon 's avonds lang niet alle chocoladesaus over de chocoladetaarten gieten voordat ze weer de oven ingingen. Maar het resultaat smaakte wonderbaarlijk goed.

Genieten

Niet alleen de vieringen en het eten zijn bronnen van vreugde. Zondagmiddag was er een concert in de abdijkerk van Simon de Voil, een vroegere musicus van de Abbey. Daarna hadden we een gezellige spelletjesavond in Cul Shuna, waar de meeste vrijwilligers wonen. Hoe het mij gelukt is, weet ik nog steeds niet, maar aan het eind van het spel ' Unstable unicorns' had ik de meeste eenhoorns in mijn stal. 

En dan was het deze week ook nog de mooiste week sinds mijn aankomst. Gisteren liep de temperatuur zelfs op tot bijna twintig graden. Ik had gelukkig een gebroken dienst, zodat ik na de lunch via de Machair naar Port Ban ben gelopen, waarschijnlijk de baai met het mooiste strand van Iona. Niet alleen ik genoot van de zon. Onderweg zag ik een zeehond op een rots liggen zonnen. Vandaag waait de wind weer meer en is het ook wat kouder. Dat heeft een voordeel: de midges blijven weg. Voor de volgende week zijn de verwachtingen niet best. Veel regen, een temperatuur van 14 graden en een gevoelstemperatuur die daar nog wat onder ligt (soms dalend tot 8 graden). Maar met het weer weet je het hier nooit. Vier seizoenen op een dag, kan ook ten goede keren. 

Week 5 - MiR, muziek en Madeiracake

Vanochtend heb ik Desiree, mijn echtgenote, uitgezwaaid vanaf de aanlegsteiger. Zij was hier twee weken als MiR, Member in Residence. Dat is een lid van de Iona Community, dat tijdens een gastenweek speciaal de taak heeft om wat te letten op de gasten, zodat ze niet verloren lopen, om tijdelijke bij te springen als er een tekort aan vrijwilligers is en een verbinding te zijn tussen gasten en (vrijwillige) staf. Daarnaast geeft de MiR ook de twee presentaties over de Iona Community, zondag na de viering om 12.00 uur voor de dagjesmensen en maandag om 19.30 uur voor de gasten. Die taak als MiR was Desiree op het lijf geschreven, als voormalig geestelijk verzorgster in een ziekenhuis en bestuurslid van de Iona Community. "Het was een makkie," was haar commentaar na afloop. "Geen enkele moeilijke gast. Maar ook vreemd. Twee weken weer geestelijk verzorger zijn en geen enkel overlijden meemaken." Dat was ze in het ziekenhuis wel anders gewend. Op de vrijdagen, als de gasten zijn vertrokken, hielp ze vooral de huishouding met het poetsen van de spiegels in de gastenkamers en badkamers en het eindeloos vouwen van beddengoed en handdoeken. Het kwam goed uit, dat zaterdag mijn vrije dag was. Als MiR hoefde ze pas vanaf drie uur bij de aanlegsteiger te staan om de nieuwe gasten te ontvangen, samen met enige stafleden. Voordien konden we samen nog wat wandelen naar het Noorderstrand of over de Machair.

Adieu, Desiree. Tot over drie maanden.

.Muziek

Afgelopen week was een zangweek. Die werd geleid door de twee musici van de Wild Goose Resource Group, de liturgietak van de Iona Community. Iain McLarty en Jane Bentley zijn de (parttime) opvolgers van John Bell. Er is deze week veel gezongen op allerlei locaties (Chapter House, Refectory, Michaels Chapel), maar mijn rooster bood geen gelegenheid om aan een van de ochtendsessies mee te doen. Wel ben ik woensdagavond aangeschoven in het Chapter House waar zeventien gasten hun,  lievelingslied presenteerden. Na een persoonlijke toelichting waarom ze voor dit lied gekozen hadden, zongen de deelnemers het lied samen. Een ontroerende bijeenkomst met een heel breed repertoire, van nieuwe protestliederen tegen ICE tot een wat minder bekend lied van ABBA. Het zal Roel Bosch deugd doen, dat Desiree "Vrede wens ik je toe" in het Nederlands heeft laten zingen, zelfs in canon.

Lim Swee-Hong

Een van de gasten was Lim Swee-Hong, een kerkmusicus uit Singapore, die tegenwoordig in Toronto woont. In het tijdelijke Iona Abbey Songbook staat ook een lied van hem. Hij gaf donderdagmiddag een presentatie over Aziatische christelijke kerkmuziek, vanaf het begin van het missie- en zendingswerk (letterlijke vertalingen van Europese liederen op Europese melodieen) tot nu (eigen teksten op Aziatische melodieen). Hij liet een aantal videofragmenten zien, maar liet ons ook een aantal liederen zingen uit de verschillende perioden. Er zaten, niet verrassend voor een zangweek, veel goede zangers tussen de gasten. Dus zij hadden weinig moeite om snel een nieuw meerstemmig lied te zingen. Dat was mij ook al opgevallen tijdens de vieringen. Meer dan in andere weken werd er uitbundig uit volle borst meegezongen en geharmonieerd.

Ondertussen in de keuken

Deze week heb ik drie keer het hoofdgerecht verzorgd, op maandag een brood-en-preitaart, op dinsdag Beef .Keema (een Indische beefcurry) en op donderdag Butterbean and Mushroom Stroganoff. Gelukkig hebben de zes gasten die corveedienst in de keuken hebben (een half uurtje per dag,  direct na de ochtendviering) vaak al de vorige dag het snijwerk gedaan. Dat scheelt behoorlijk. Donderdagochtend stonden dan ook al een grote schaal uien, twee emmers champignons en een pan met wortelen en bleekselderij voor mij klaar. Dan hoeven alleen nog de andere ingredienten en de kruiden afgewogen te worden en kan het koken beginnen (zie actiefoto).

Woensdag heb ik voor het toetje gezorgd, Madeiracake (met appel en chocoladestrooisel), in totaal tien kleine bakblikken, zeven als toetje voor die avond en drie voor bij de koffie de volgende dag. Het een voor een toevoegen van achttien eieren aan het boter-en-suikermengsel, terwijl de grote Hobartmixer op snelheid drie ronddraaide, bleek voor mij nog wel een dingetje te zijn. Maar het is gelukt en het eindresultaat smaakte goed.

Onverwachte schoonmaaktaken staan ook op het programma. Eind van de dinsdagochtend hadden we wat tijd over. Die hebben we besteed aan het schoonmaken van de grote ovenwanten (heerlijke dingen overigens om spullen uit een hete oven te halen). Wat zeepsop en soda, en boenen maar. Na deze schrobbeurt zagen ze er weer pico bello uit. En onderwijl hadden we de nodige lol.

Boenen van de ovenwanten

Aan het eind van de vakantieperiode is het een komen en gaan van vrijwilligers. Afgelopen maandag vertrokken er twee, waaronder Ilse uit ons keukenteam. Komende maandag vertrekken er drie en later in de week nog twee. Daar komen in het algemeen wel nieuwe mensen voor terug, maar Ilse is niet vervangen. Elk vertrek is wel aanleiding voor een of andere vorm van een afscheidsparty. Gisteravond kwamen we bijeen in de refectory voor pizza en ijs met daartussendoor 'Fast friending', een soort speeddating. We waren met ruim twintig mensen. Elke ronde duurde twee minuten, De vragen waren soms hilarisch. 

Week 4 - Aan de rand van de wereld

Columba en zijn volgelingen dachten aan de rand van de wereld te wonen en daar een spirituele strijd tegen de duivel te moeten voeren. Adomnan, de negende abt van Iona, richtte een eeuw na Columba het kloostercomplex in als een Nieuw Jeruzalem, Hij bouwde Jeruzalem na, met een Via Dolorosa (de Street of the Dead), leidend naar Golgotha met de drie kruisen (de drie hoogkruizen, waarvan er nu nog twee staan) en het Heilig Graf (Columba's shrine, waar Columba's relieken bewaard werden). Als een reis naar Jeruzalem, het midden van de wereld in de Middeleeuwse beleving, te ver is, dan bouw je aan de rand van de wereld toch je eigen Jeruzalem?

Columba's shrine

Deze week had ik zelf ook een beetje het gevoel aan de rand van de wereld te zijn. Waar bijna heel Europa zucht onder hittegolven en grote droogte, genoten wij deze week van het mooie weer. We hadden een paar dagen zon, waarbij de temperatuur zowaar twee graden opliep naar 17 graden. De dagen daarvoor hadden we nog de nodige regen gehad (de weilanden zijn dan ook gewoon groen), morgen gaat het weer regenen en voor maandag wordt 22 mm regen voorspelt. De normale temperatuur is hier 14-15 graden, met nauwelijks of geen verschil tussen dag en nacht. Een ideaal oor voor wie de warmte wil ontvluchten.

De zonsverduistering gisteravond was hier weinig spectaculair. We hadden het avondeten een kwartier vervroegd, zodat de gasten en andere belangstellenden op tijd naar buiten konden om het natuurverschijnsel te bewonderen. Mooie intentie, maar het was de hele dag al zwaar bewolkt. Het enige dat we gemerkt hebben van de zonsverduistering was dat het rond zeven uur wat donkerder was en daarna het licht weer terugkwam. Een half uur later brak zowaar een waterig zonnetje door. Grapje van boven. Het enige voordeel was, dat de gasten geen gevaar liepen om oogletsel op te lopen. Er waren wel wat speciale brillen beschikbaar, maar niet voldoende voor iedereen.

Familyweek

Deze week is het Familyweek, een speciale week voor gezinnen met kinderen. Zes gezinnen hadden zich hiervoor aangemeld met in totaal elf kinderen tussen de zeven en 15 jaar. Daarnaast zijn er nog andere volwassen gasten. In totaal hebben we deze week 25 volwassenen en 11 kinderen hier rondlopen. Vanwege deze gezinsweek zijn ook een aantal mensen van buiten ingehuurd, om een aantrekkelijk programma voor de kinderen en de volwassenen te verzorgen. Vanwege het mooie weer aan het begin van de week konden veel activiteiten buiten plaats vinden. Zo zijn er monsters gemaakt op het Noorderstrand en hebben de kinderen op het grasveld bij de kloostergang een toneelstukje opgevoerd over Columba die een riviermonster verjaagt dat een heel dorp terroriseert. Vanochtend hebben de kinderen koekjes gemaakt, die vanavond bij het dessert geserveerd zullen worden.

grasveld in kloostergang met beeld Jacob Lipschitz

Keuken

Voor de keuken is dit een gemakkelijke week geweest. Weinig speciale dieten, en dan nog vooral voor de eigen stafkrachten en vrijwilligers. En gerechten, die ook bij kinderen in de smaak vallen. Zo heb ik dinsdag Italiaanse gehaktballen in tomatensaus mogen maken en hadden we gisteren pizza. Vanavond staat pasta-met-kaassaus op het menu. Vanochtend heb ik daarvoor onder meer een bechamelsaus gemaakt in een grote pan met bijna een kilo boter, een kilo maismeel en 9,5 liter melk. Dat is nog eens roeren. En zes kilo pasta koken gebeurt me ook niet elke dag.

Ik werk nu 3 1/2e week in de keuken en merk dat ik mijn draai heb gevonden. De meeste ingredienten weet ik nu wel zelf te vinden in de verschillende kasten, de koelcel en de vriezer. Dat geldt ook voor het kookgerei en de wijze waarop de restjes worden bewaard. We gooien zo min mogelijk eten weg. Dindsdag- en vrijdagmiddag bestaat de staflunch uit het overgebleven eten van de afgelopen dagen. Meestal is er meer dan voldoende, maar vanmiddag hebben we nog wat uit de vriezer gehaald voor morgen. Want van de 228 gehaktballen die ik gedraaid had met zo'n twee tot drie centimeter doorsnee en de pizza is weinig overgebleven.

Volgende week belooft een interessante week te worden. Twee musici van de Wild Goose Resource Group (de liturgietak van de Iona Community) verzorgen een week voor een volle Abbey (44 gasten uit heel verschillende landen, Groot-Britannie, Verenigde Staten, Australie, Duitsland, Zwitserland, Belgie, Nederland  en dan vergeet ik er waarschjijnlijk nog wat). Ik hoop dat ik ook nog wat mee kan krijgen van de muziek en zang. En maandag vertrekt Ilse, onze keukenvrijwilligster uit Purmerend, na vier weken. We zullen haar missen, ook al omdat er zover ik weet nog geen vervanger gevonden is. We zullen het dus met een paar handen minder moeten doen.

                                              

Week 3 - het leven van een vrijwilliger

 Elke zaterdag arriveren maximaal 44 gasten in Iona Abbey, om daar een week in gemeenschap te leven en een programma te volgen. Dat is gecentreerd rond de vieringen (om 9 uur 's ochtens en 9 uur 's avonds) en de maaltijden (8.00 uur ontbijt, 13.00 uur lunch en 18.00 uur warme maaltijd). De week eindigt op vrijdagochtend, Om de veerboot van 8.50 uur te halen, die aansluiting geeft op de bus over Mull, de veerboot naar Oban en vandaar de trein of bus naar Glasgow, beginnen het ontbijt en de afscheidsviering wat vroeger dan normaal (resp. 7.15 en 8.00 uur). Deze weken worden mogelijk gemaakt door de inzet van 13 betaalde krachten en ruim twintig vrijwilligers. De vrijwilligers verblijven hier voor kortere of langere tijd. Als je voor de eerste keer komt, is de minimale tijd zes weken. Korter is niet rendabel, het kost minstens enige weken voordat je ingewerkt ben. Als je vaker komt, is een kortere tijd ook mogelijk. Dat is soms ook gewenst, om een plotseling gat in het rooster op te vullen. Vrijwilligers moeten soms eerder dan gepland vertrekken vanwege familieomstandigheden, ziekte of een nieuwe baan. En soms valt het werken hier tegen en gaan mensen eerder naar huis. 

Werkvisum

Vrijwilligers die van buiten de UK komen, hebben tegenwoordig een werkvisum nodig als ze langer dan 28 dagen vrijwilligerswerk doen. Toen de UK nog in de Europese Unie zat, was dat voor inwoners van Europese landen niet nodig vanwege het vrije verkeer van goederen, mensen en werk. Maar sinds de Brexit verlangt de UK een werkvisum voor charity -vrijwilligers. En het beleid voor mensen uit andere continenten is ook strenger geworden. Voor Afrikanen is het tegenwoordig praktisch onmogelijk een visum te krijgen; ze zouden eens illegaal willen blijven of asiel aanvragen. Maar ook voor vrijwilligers uit andere continenten werpt deze regeling een barriere op. De Iona Community heeft al 25 jaar een overeenkomst met een protestantse kerk in Paraguay om jaarlijks een jonge vrijwilliger een half jaar te laten werken in de winkel, zodat die praktische vaardigheden opdoet en haar Engels kan verbeteren. Het zijn vooral vrouwen die komen. Vorig jaar werd voor het eerst het visum geweigerd. Gelukkig is er dit jaar weer een vrijwilligster uit dit Latijns-Amerikaanse land.

Aan een werkvisum is ook een prijskaartje verbonden, Voor Europese ingezetenen kost het aanvragen van een visum 408 euro (340 pond). Dat is voor eigen rekening en dat bedrag ben je ook kwijt, als het visum geweigerd zou worden. De Iona Community vergoedt alleen de reiskosten via openbaar vervoer vanaf de plaats waar je de UK bent binnengekomen. Door de visumplicht is het vrijwilligersbestand  uit het buitenland de laatste jaren afgenomen en van karakter veranderd. Voor studenten  is de visumplicht duidelijk een financiele belemmering. Het zijn nu vooral mensen tussen twee banen, met een  sabbatverlof of gepensioneerden die voor langere tijd kunnen komen. Of ze komen voor maximaal vier weken. 

Duiventil

Een en ander leidt ertoe, dat er elke week wel vrijwilligers vertrekken en er nieuwe aankomen. De maandag is de standaarddag voor vertrek of aankomst, maar in de praktijk wil dat ook nog wel eens gebeuren op een andere dag. Zoals op vrijdagochtend de gasten worden uitgezwaaid door een grote groep vrijwilligers en stafkrachten, zo gebeurt dat op maandagochtend ook voor de vertrekkende vrijwilligers, compleet met Mexican Wave. De veerboot vertrekt om tien voor negen, zodat we net voor het begin van de ochtendviering terug kunnen zijn in de Abbey. En als vrijwilligers op een andere dag vertrekken, zwaaien we ze ook uit. Zo namen we dinsdag afscheid van Erica, die als gast de vorige week aan Community Week had deelgenomen en op verzoek een paar dagen langer was gebleven om in de keuken een plotseling gat op te vangen door het vertrek van een andere vrijwilligster vanwege een schoonvader die op sterven lag (zie foto). Drie jaar geleden had ik met haar ook al enige maanden in de keuken gewerkt.

                                                                Erica links op de veerboot

Keukenteam

Het keukenteam bestaat uit zeven mensen, twee betaalde krachten, Anja en Declan, en vijf vrijwilligers. Caitlin is een Schotse studente van 19, die komende zondag vertrekt na hier vier weken te hebben gewerkt. Hannah uit Nieuw-Zeeland is een dertiger, die haar baan heeft opgezegd, twee weken eerder dan ik is aangekomen en ook tot het eind van het seizoen (half november) blijft. Ilse is een vijftiger uit Purmerend, die kort na mij is aangekomen en eind van de maand weer vertrekt. En afgelopen maandag is Salome begonnen, ook 19, uit Duitsland. Zij werkt deels in de keuken, deels in de huishouding. En dan ikzelf, als 70-jarige momenteel de oudste in het team.

Accomodatie

Sinds een aantal jaren heeft de Iona Community enige mensen in vaste dienst, die op het eiland wonen of op de Ross of Mull. Andere betaalde krachten, met een contract voor een tot drie jaar, en de vrijwilligers wonen in een van de accomodaties van de Iona Community. De gemeenschap heeft vier plekken op het eiland, waar stafkrachten en vrijwilligers worden ondergebracht. Dunsmeorach, het oude woonhuis van de stichter George MacLeod, schuin tegenover het Columba Hotel, biedt plaats aan een aantal stafkrachten en vrijwilligers. Dat geldt ook voor Shuna, een huis in het straatje langs het water. Achter Shuna ligt Cul Shuna, waar acht vrijwilligers kunnen wonen. Zelf heb ik met drie andere vrijwilligers een eigen kamertje in de Lower West Range van de Abbey. Mijn kamer ligt aan de voorzijde, precies boven de doorgang naar de kruisgang.  

                                             Mijn kamer is achter het raam boven de doorgang 

De vrijwilligers gebruiken het ontbijt in hun eigen accomodatie. In mijn geval betekent dat de keuken van de Warden's flat, die boven de keuken ligt.Voor de twee andere maaltijden schuiven we aan bij de gasten in de eetzaal van de Abbey. Als de gasten op dinsdag hun lunchpakket eten tijdens de pelgrimage, hebben wij een staflunch met de restjes van de maaltijden van de dagen daarvoor. Dat geldt ook voor de vrijdag- en zaterdagmiddag. Dat klinkt soberder dan het is. Het is vaak smullen geblazen. Op vrijdagavond (als er geen gasten zijn) en zondagavond (als er 's middags warm gegeten is en de gasten een 'lunchpakket' eten) is er geen warme maaltijd en moet ieder maar wat regelen. Soms eten we brood of warmen wat op. Soms eten we gezamenlijk. Zo was er op mijn eerste zondag een afscheidsparty in de tuin van Shuna, waar we door de vertrekkende vrijwilligers onthaald werden op pizza's. 

Sociaal leven

De vrijdagavond en de zondagavond lenen zich voor sociale activiteiten. Op mijn eerste vrijdagavond hebben we gezamenlijk in de Village Hall gekeken naar een film over de gevolgen van de klimaatverandering. Afgelopen zondag waren we welkom in Cul Shuna voor een aantal bordspelletjes, twee dagen eerder voor een craftavond. En morgen staat er een quiz op het programma in de Common Room in de Abbey. Elke afdeling is gevraagd om tien quizvragen te bedenken. Met het keukenteam hebben we inmiddels een heel lijstje opgesteld. Om er een paar te noemen: we hebben snijborden in zes kleuren (wit, geel, groen, bruin, rood en blauw). Welke kleur is bestemd voor het snijden van groente? (antwoord: bruin). Hoeveel ingredienten gebruiken we voor het maken van de saus voor witte-bonen-in-tomatensaus? (antwoord: 15).

                                            Craftavond in Cul Shuna

Vieringen

Twee keer per dag zijn er vieringen. Iets van de Benedictijnse spiritualiteit klinkt door in het gebruik, dat wie van het keukenteam de ochtendviering wil meemaken bij het luiden van de klok zijn of haar werkzaamheden kan stoppen en naar de kerk kan gaan. Een van de koks blijft meestal achter om, mocht er een gerecht van jou in de oven of op het formuis staan, de tijd in de gaten te houden en te zorgen dat er niets verbrandt, naast de eigen werkzaamheden. De avondviering vindt altijd buiten mijn werktijd plaats.

Als vrijwilliger kan je je ook opgeven voor het leiden van de ochtendviering (een soort getijdegebed met een vaste orde van dienst) of de avondviering (met elke dag een eigen thema/vorm). In de avondviering heb je vaak veel meer vrijheid en ruimte voor creativitet. Zo heb ik mij aangemeld voor de gerechtigheid- en vredeviering van aanstaande maandag. Het is dan 10 augustus, de feesag van Sint Laurentius. Het lijkt me wel aardig om in dit overwegend protestantse gezelschap wat te vertellen over deze diaconale heilige  en patroonheilige van het bisdom Rotterdam. Een groot boek en een rooster moeten ook nog wel te vinden zijn. De armen als de schatten van de kerk is een mooie invalshoek voor een viering over armoede en ongelijkheid. 

 

Week 2 - Community Week

Vanochtend om tien voor negen hebben we de gasten uitgezwaaid, zoals we dat elke vrijdag gewoon zijn. Maar het was geen gewone week. Het was Community Week, de jaarlijkse week dat de Members van de Iona Community en hun partners bij elkaar komen. Niet alleen was de Abbey vol met 44 gasten, maar ook elders op het eiland (in de pods, de hotels of B&B's) verbleven nog zeker dertig mensen. Vroeger, toen het MacLeod Centrum nog open was, deden nog veertig mensen meer mee aan Community Week. Toen vond de hallowing van de nieuwe Members ook plaats tijdens de zondagsviering in Community Week en kwamen familieleden over om deze opname in de gemeenschap mee te maken. Tegenwoordig vindt de hallowing in Glasgow plaats tijdens een weekend in juni. Dat scheelt heel wat gereis naar Iona en zoeken naar een accomodatie op het eiland om te verblijven. Voor de keuken brengt het ook minder extra werk met zich mee. Want het was vroeger de gewoonte om op zondagmiddag een maaltijd aan te bieden aan alle deelnemers aan Community Week, familieleden van de nieuw gehallowde Members en eilandbewoners. Ik bewaar goede herinneringen aan mijn eigen hallowing twintig jaar geleden met een groot buffet in de refectory en een toetjesbuffet in het MacLeod centrum. De keukens van beide centra moeten toen dagenlang met de voorbereidingen bezig zijn geweest.

Cuppa

In dat licht bezien hadden we het deze week gemakkelijker. Geen hallowinglunch, wel een 'cuppa' op zondagmiddag, waarvoor ook alle eilandbewoners waren uitgenodigd. 'Cuppa' staat voor een kop koffie of thee met wat lekkers (we hadden de nodige taarten en koekjes gebakken), maar we moesten de eilandbewoners vooral niet zeggen, dat ze welkom waren op een 'tea', want dan hadden ze een hele maaltijd verwacht. De Engelsen en Schotten zijn goed in understatements.

Het was een gezellige drukte op zondagmiddag met naast de Members, vrijwilligers en stafkrachten ook een aantal eilanders. David Kirkpatrick, bij een aantal lezers van dit blog waarschijnlijk wel bekend als de schipper van de boot naar Staffa, vertelde een aantal mooie verhalen over de herbouw van de Abbey; zijn vader was een van de ambachtsliedne geweest die met George MacLeod aan de herbouw was begonnen. Maar het mooiste verhaal kwam van Jan Sutch Pichkard, Member van de Iona Community en een voormalige Warden, woonachtig nu in Fionphort, maar daarvoor bijna twintig jaar in Bunessan. Een paar weken geleden was de zolder van dat oude huis grondig opgeruimd en daarbij was in een afgelegen hoek een koffer gevonden. Was die soms van Jan? Nee, maar toen ze die samen openden bleek de koffer de kilt, het jasje en nog wat andere spullen te bevatten van Calum MacPherson, ook een van de eerste ambachtslieden. Die koffer was in dat huis terecht gekomen, omdat Calum's zuster daar vroeger ook gewoond had. Jan is zeer geinteresseerd in de geschiedenis van Iona en de Ross of Mull en ze vond dat de koffer een plaatsje verdiende in het Heritage Centre op Iona. Ze had daarvoor zelfs al een provisorisch tentoonstellingsbord gemaakt, dat ze overhandigde.

Voorproefje

Op maandagmiddag vond in de winkel van de Iona Community een bijeenkomst plaats met schrijver Bob Gilbert, echtgenoot van Member Jane Hodges. In coronatijd had hij voor de BBC een serie radio programma's gemaakt over de planten, die in de folklore een rol spelen in de Goede Week, van de katjeswilg op Palmzondag (waar wij de buxus zouden gebruiken) tot het parelmos van de verrijzenis. Hij had die teksten in de afgelopen jaren uitgewerkt tot een boek en Kathy Galloway gevraagd om bij elk hoofdstuk een meditatie te schrijven. Kathy was graag ingegaan op dat verzoek en had voor haar vrij onverwachte dood in augustus 2025 de meeste teksten kunnen schrijven. Alison Swinfen heeft de laatste tekst over de verrijzenis voor haar rekening genomen. Tijdens de bijeenkomst in de winkel las Bob een aantal van zijn teksten voor en showde de betreffende plant, waarna Jane de meditatie van Kathy voorlas. Waarschijnlijk zal het boek in november verschijnen bij Wild Goose Publications en biedt het een originele invalshoek op de Goede Week met zijn nadruk op de spiritualiteit van de omgeving.

Programma

Community Week volgt hetzelfde patroon als de andere weken op Iona, met inhoudelijke programma's op maandag-, woensdag- en donderdagochtend, de pelgrimage op dinsdag (een over het eiland en een naar Camas - wel bijzonder), het gastconcert op woensdag en de mogelijkheid van een bootocht naar Staffa. Daarnaast zijn er wat meer activiteiten in de marge, zoals de bijeenkomst met Bob Gilbert en twee muziekworkshops met Jane Bentley. En elke avond stonden er bijeenkomsten in vaste kleine groepjes gepland van half acht tot half negen. Die groepjes waren gemengd samengesteld, met gasten van de Abbey en andere deelnemers aan Community Week, stafkrachten en vrijwilligers (als zij dat wilden). Klein betekent hier maximaal elf mensen, 

Elk jaar heeft Community Week een eigen thema en inleider. Voor dit jaar was Laurel Townhead uitgenodigd. Zij is directeur van de Quaker United Nations Office (QUNO) in Geneve. Zij leidde de drie ochtendsessies onder de titel ' Stille processen en smalle cirkels' en gebruikte daarbij de levensboom als symbool, waarbij de wortels staan voor gegrond zijn, de takken en uitlopers voor de verbeelding en de vruchten voor de actie. Deze benadering sluit goed aan bij de thematiek van onze eigen twee laatste weekenden in Schoorl: hoe blijf je weerbaar en veerkrachtig in deze tijd. Ik heb in de wandelgangen enthousiaste reacties gehoord over deze inleidingen, waarbij Laurel ook telkens voorbeelden heeft gegeven uit het stille vredeswerk van de Quakers in Geneve. Helaas kan ik daar zelf niets over zeggen: alle ochtenden moest ik in de keuken werken.

Lunch in de Village Hall

De plenaire bijeenkomsten met Laurel Townhead vonden plaats in de Village Hall (het dorpshuis), omdat de Abbey zo'n grote groep van 70 mensen niet kan huisvesten. In de Abbey aten alleen de mensen, die daar ook ene kamer hadden. De mensen, die in een andere accomodatie verbleven, moesten voor hun eigen eten zorgen. Wel waren twee lunches in de Village Hall geprogrammeerd, zodat er toch een paar gelegenheden waren waarop alle deelnemers, stafkrachten en vrijwilligers gezamenlijk oonden eten. Voor de keuken betekende dat, dat we wat meer soep en humus moesten maken, wortels en komkommers moesten snijden en brood moesten bakken. En alles moest worden getransporteerd van onze eigen keuken naar de village hall en weer terug. Gelukkig was er voldoende servies daar, maar de afwasmachine was defect. Het edele handwerk werd daarom in ere hersteld. 

Het was vreemd om dit jaar Community Week mee te maken. Leuk, alle informele ontmoetingen met Members en partners, maar van het inhoudelijke programma heb ik weinig meegekregen. Morgen start een nieuwe week. Van een heel ander karakter. Het is youthweek. Met twee groepen jongeren van 12-18 jaar uit New York en hun begeleiders en een groep uit Londen, Dat zal een heel andere dynamiek teweeg brengen.

Week 1: Kiek in de keuk

Begin deze maand waren Desiree en ik tijdens onze vakantie enige dagen in Tallinn. Een van de vestingtorens daar heet  'Kiek in de keuk'. Ests is vrij onbegrijpelijk, maar dit komt vrij bekend voor. De naam is indertijd gegeven door Nederduits (Saksisch)sprekende soldaten, die vanuit de toren vrij zicht hadden in de keukens van de lager gelegen huizen. 

Het leek me wel een mooie naam voor deze eerste bijdrage: een kijkje in de keuken van Iona Abbey. Maandagmiddag ben ik op Iona aangekomen. Dinsdag ging snel om met een introductie in het leven als vrijwilliger. Veel was mij al bekend van voorgaande keren, maar elk jaar zijn er wel kleine veranderingen. Sinds woensdag werk ik in de keuken. Het keukenteam bestaat uit twee (parttime) beroepskrachten, Anja en Declan, en vijf vrijwilligers. Declan is momenteel op vakantie. Claire Sibley, een van de Members, vervangt hem tijdelijk. We werken vijf dagen in de week. Dat betekent, dat iedereen twee dagen vrij heeft. Ik heb het weekend vrij; een mooie gelegenheid om op deze zaterdagochtend dit blog te schrijven. We werken afwisselend in twee diensten: een dagdienst van 7 uur 's ochtends tot uiterlijk 3 uur 's middags of een gebroken dienst van 7.30 tot 13.00 uur en van 17.00 uur tot 19.30 uur. Het grootste deel van het koken wordt 's ochtends gedaan (90 %). 's Avonds hoeft het eten alleen nog maar worden opgewarmd, de sla klaargemaakt en soms het toetje (de 'pudding') afgemaakt.

De keuken voelde vreemd-vertrouwd aan. Drie jaar geleden heb ik daar ook vier maanden  gewerkt, maar veel praktische kennis was weggezakt, b.v. in welke kasten ik de verschillende ingredienten kan vinden of waar het keukengerei wordt opgeborgen na de afwas. Alles heeft zo zijn vaste plek. De recepten staan uitgeschreven op A4-bladen in plastic hoesjes. Als je die stap voor stap volgt, moet het in beginsel lukken. Zo heb ik de afgelopen dagen onder meer een bietensoep gemaakt en vegan glutenvrije shortbread gebakken, naast hand- en spandiensten voor verschillende hoofdmaaltijden. 

In de afgelopen week viel het mee met de speciale dieten . Dat is oppassen, om contaminatie te voorkomen. Zo staat het glutenvrije meel op een heel andere plek in de keuken dan het gewone meel en bleef ik bij het maken van de shortbread ver verwijderd van de hoek waar het brood gebakken wordt.

En wat mij de vorige keer al was opgevallen: doorlopend wordt er afgewassen. En dan wassen we alleen nog maar onze eigen spullen af, die we tijdens het koken hebben vuilgemaakt. Dus geen borden en bestek van de maaltijden, daar zorgt de huishouding voor. Wel de ovenschalen en bakplaten of presenteerbladen voor de toetjes. Maar de hoeveelheden vuile mengkommen, maatbekers, messen, snijborden, etc. in de loop van de dag blijft overweldigend. Wat wil je ook als je kookt voor 65 mensen.

Aan het eind van elke dienst wordt de keuken schoongemaakt. En op vrijdag, als de gasten zijn vertrokken en het wekelijkse overleg voorbij is, krijgt de keuken een grote schoonmaakbeurt. Deze vrijdag was een uitzondering. We hebben wel extra schoongemaakt, maar minder dan normaal. Er moest nog het nodige gebakken worden voor zondag. Vanmiddag start namelijk Community Week, de

 Meer over Community Week in mijn volgende bijdrage.

Verwachtingen en voornemens

Verwachtingen en voornemens.

Voorbeschouwing op vier maanden vrijwilligerswerk op Iona

 

Aanstaande zondag 19 juli stap ik op de trein naar Schotland om vier maanden als vrijwilliger te gaan werken in de keuken van Iona Abbey. Dat is een mooie reden om dit oude weblog weer nieuw leven in te blazen. Ik ben van plan om hier minstens één keer per week een bijdrage te plaatsen over mijn ervaringen. Zie deze eerste bijdrage als een soort nulmeting.

 

Ik kijk er naar uit om bijna vier maanden te gaan werken in de keuken van Iona Abbey. Dat is geen onbekend terrein. Drie jaar geleden heb ik dat ook gedaan, maar dat was toen onder een tijdelijke keukenstaf vanwege het ziekteverlof van vaste kok Anja Jardine. Ik ben benieuwd hoe de sfeer nu is in de keukenploeg en hoe makkelijk of moeilijk het is om als nieuwkomer opgenomen te worden in de gegroeide routine. Dat ligt er natuurlijk ook aan, hoelang de andere vrijwilligers al samen in de keuken hebben gewerkt. Normaal gesproken bestaat het keukenteam uit zeven mensen: twee vaste koks en vijf vrijwilligers en is de minimumtijd voor een vrijwilliger zes weken. Maar de praktijk is nog wel eens anders. Mensen moeten eerder weg, gaten worden tijdelijk gevuld met oude vrijwilligers uit Schotland of Engeland, etc. Dit zal een van mijn aandachtspunten zijn: het werken in de keuken, zowel inhoudelijk (wat doen we) als sociaal (hoe gaan we met elkaar om).

 

Naast de keuken zijn er nog zes andere afdelingen, waar vrijwilligers en stafkrachten werken (huishouding, programma, financiën, winkel, koster, onderhoud). Bij aankomst hoor ik waar ik zal wonen: in Cul Shuna (een groot huis in het dorp, waar de meeste vrijwilligers worden ondergebracht), in de West Range van de Abbey of elders. Persoonlijk hoop ik op Cul Shuna – daar is altijd wel wat te doen in de gemeenschappelijke woonkamer – maar er is ook kans, dat men de oudere vrijwilligers, waartoe ik behoor, wil onderbrengen in de rustige West Range. Dat wordt een tweede aandachtsgebied: wat doen de vrijwilligers buiten het werk en wie werken hier nu als vrijwilliger?

 

‘Leven in gemeenschap’ is het doel van een gastenweek in de Abbey. De keuken zorgt voor de soep bij de  lunch en het avondeten en bakt het brood. We eten ‘s middags en ’s avonds ook samen met de gasten. Vaak zijn zij ook nieuwsgierig naar het werk van de vrijwilligers, zeker als je ook nog zoals ik Member van de Community bent. En in sommige weken is het mogelijk, dat je op een vrije (mid)dag een programmaonderdeel meemaakt. Naast de gewone ‘Time and Space ’weken staan er ook een aantal bijzondere weken op het programma in de periode, dat ik op Iona zal zijn. Denk aan Community Week, Youth Fest, een week met jonge gezinnen, weken met John Bell en Alistair MacIntosh, e.d. Dat levert een derde aandachtsgebied op: de gasten en de programma’s.

 

Twee maal per dag is er een viering in de Abbey, om 9 uur ’s ochtends een soort getijdegebed volgens een vast stramien en 9 uur ’s avonds een viering rond een bepaald thema, waarbij elke week wel een bepaald ritme volgt. Ook als je ’s ochtends in de keuken werkt, kan je naar de viering toe. Ik zie uit naar deze vaste gebedsmomenten, wat mij niet lukt in mijn dagelijks leven thuis. Als vrijwilliger kan je ook voorgaan in de vieringen, in ieder geval ’s ochtends, soms ook ’s avonds. Ik zal zeker proberen om geregeld op het rooster te komen. ‘Vieringen’ vormen zo het vierde aandachtsgebied.

Binnen het vaste dagprogramma kunnen natuurlijk altijd onverwachte dingen gebeuren. Enkele voorbeelden uit het verleden: een boekpresentatie in de winkel, een afscheidsfeest van een groep vrijwilligers, een bijzonder voorval op het eiland, een uitstapje op een vrije dag. En ik ben benieuwd hoe mij zo’n lange periode zonder Desirée zal bevallen. Fysiek kan zij het vrijwilligerswerk niet meer aan. Wel zal zij in augustus twee weken op Iona verblijven als ‘Member in Residence’. Met de moderne communicatiemiddelen is het veel gemakkelijker geworden om contact te onderhouden. Dan denk ik niet alleen aan dit blog.  Op 7 september arriveert ook Hanneke Ruitenbeek op het eiland. Zij gaat als vrijwilligster in de huishouding werken en vertrekt ook aan het einde van het seizoen (14 november). Het DB van de Iona Community Nederland is zo goed vertegenwoordigd.

Met deze aandachtsgebieden in het achterhoofd moet ik in de komende tijd toch wat interessante bijdragen kunnen schrijven. En als je nog wensen hebt ten aanzien van een bepaald onderwerp, laat mij die dan weten.