Week 9 - Rituelen en praktijken

 Voor Catharina

Het leven in gemeenschap hier in Iona Abbey staat bol van de rituelen en praktijken, ook buiten de vieringen. Die vaste patronen geven houvast aan de gasten en de teamleden (beroepskrachten en vrijwilligers) en vormen de bedding voor de onderlinge contacten. Je hoeft niet steeds het wiel uit te vinden, maar kan gebruikmaken van routines, die in de praktijk hun nuttigheid hebben bewezen. Een aantal van deze praktijken zijn ook uitgeschreven. Dat maakt het ook voor pas aangekomen vrijwilligers mogelijk om rollen te vervullen met een hoog zichtbaarheidsgehalte voor de gasten (en de stafkrachten). Over het voorgaan in vieringen heb ik al in vorige afleveringen het nodige vermeld. Nu wil ik wat andere voorbeelden geven.

De maaltijden

De maaltijden zijn een belangrijk moment voor onderlinge ontmoeting, tussen gasten onderling en met de vrijwilligers en stafkrachten. Voor mij vormen de lunch en de avondmaaltijd de gelegenheid om met gasten contact te hebben. Daarbuiten heb ik veel minder mogelijkheden. In de eetzaal staan zeven grote tafels met banken, die elk plaats bieden aan tien mensen. Er zijn geen vaste plaatsen. Iedereen schuift aan, waar er plek is. Wel zijn aan elke tafel twee of drie plaatsen gereserveerd voor 'Abbey Team leden' (de werkers), verspreid over de hele tafel. Dat moet er voor zorgen, dat we ook daadwerkelijk contact kunnen hebben met de gasten. Het voorkomt dat alle gasten bij elkaar gaan zitten, zeker als ze met een groep zijn, maar ook dat de vrijwilligers steeds elkaar opzoeken. Als lid van het keukenteam ben ik blij met deze voorziening. Zo kan ik, als ik avonddienst heb, na het uitserveren van de ovengerechten nog een plekje vinden tussen de gasten.

De eetzaal

Meal chair

Een van de teamleden leidt de maaltijd. Daarvoor wordt elke week een rooster opgesteld, waarbij het de bedoeling is dat deze rol door zoveel mogelijk mensen wordt verzorgd. Je kan zelf aangeven wanneer je de maaltijd wil leiden. Er is een heel draaiboek beschikbaar. Voor aanvang van de maaltijd (13.00 of 18.00 uur) informeer je eerst bij de keuken, of alles gereed is. Dat is meestal wel het geval. Je laat vervolgens een belletje rinkelen om om stilte te vragen. Je vertelt wat er op het menu staat (hoofdgerecht en bijgerechten) en voor welke mensen er speciale gerechten zijn vanwege dieetvereisten. En je leest een gebed of een bezinnende tekst voor, die jezelf mag uitkiezen. Na iedereen smakelijk eten te hebben gewenst, worden de schalen en containers met eten door leden van de keuken- en huishouding-teams naar de tafels gebracht.

Als alle mensen klaar zijn met eten (na soms voor een tweede keer te hebben opgeschept) en de schalen en borden met bestek naar de keuken zijn teruggebracht, is het de taak van de 'Meal chair' om het toetje aan te kondigen met de alternatieven voor mensen die bepaalde ingredienten niet kunnen verdragen.

Als iedereen ook het toetje opheeft, rinkelt de mealchair weer met de bel, kondigt het programma aan tot de volgende maaltijd en vraagt, of er nog meer mededelingen zijn. Meestal vragen teamleden die voorgaan in een viering of gasten daarin een taak willen vervullen (een lezing doen of meehelpen bij het uitdelen van gebedsintenties). En soms wordt er al vooruitgeblikt op andere programmaonderdelen. De maaltijd wordt afgesloten met een moment stilte.

Head of table

Elke tafel heeft ook een ' Head of table'. Op zaterdagavond (de eerste maaltijd voor de gasten) wordt die rol vervuld door een van de vrijwilligers of stafkrachten. Tijdens de andere maaltijden kan iedereen die rol vervullen. Het is de taak van de ' Head of table' om tijdens het avondeten de borden te vullen met de warme ovengerechten  en de borden door te geven aan de anderen. En hij of zij nodigt de mensen aan tafel ook uit om, indien gewenst, nog een tweede keer wat opgeschept te krijgen. Tenslotte zamelt de Head of table de vuile borden en het bestek in en brengt die naar de spoelkeuken, Om praktische redenen mogen andere mensen aan tafel geen helpende hand uitsteken: het wordt anders te druk in de smalle doorgang. Hetzelfde geldt voor het nagerecht. Bij de lunch telt de Head of table het aantal mensen, dat soep wil en haalt zoveel soepkommen op.

Ik zie in deze rol twee aspecten: een stroomlijning van het serveren en afruimen, maar zeker zo belangrijk het bieden van gastvrijheid aan de tafel door een gastvrouw of gastheer.

Taskteams

De Iona Community is ontstaan uit de herbouw van het woongedeelte van Iona Abbey. Het samen werken hieraan verenigde de jonge predikanten en ambachtslieden, en later ook alle andere bezoekers. Toen de herbouw klaar was, ging de Community mensen de mogelijkheid bieden om een week in gemeenschap te leven. De huidige taskteams van de gasten kunnen gezien worden als een indiksel van de oorspronkelijke ' common task'. Alle gasten krijgen een taskteam toegewezen, een soort corveedienst, die met meerdere mensen wordt uitgevoerd. Meestal direct na de ochtendviering, maar sommige taken zoals het gereedmaken van de tafels voor het eten of het afruimen, of het bijhouden van de voorraden koffie en thee en de afwas in de gezamenlijke huiskamer, vragen aandacht op andere momenten van de dag. Het samen werken aan een concrete taak doet de sociale verschillen tussen mensen vervagen en biedt de mogelijkheid tot ontmoeting. Desiree en ik hebben nog steeds contact met Val en Keith, die we ontmoet hebben tijdens ons eerste verblijf op Iona in 1997. Desiree maakte met Val, een huisarts uit Worcester, de toiletten schoon, terwijl Val's echtgenoot Keith, een predikant van de Methodist Church, met mij de Common Room schoon hield. Bijna dertig jaar later ontmoeten we elkaar nog om de paar jaar. 

Als het taskteam in de keuken bezig is met het snijden van groenten is het gekwetter niet van de lucht. We zijn blij met hun inzet, - het scheelt veel tijd bij het koken -, maar de rust daalt weer neer als ze zijn vertrokken. En we zijn echt niet stil in de keuken.

Afscheid op vrijdag

Als de gasten op zaterdagmiddag op Iona arriveren, staan enkele mensen van ons klaar om hen op te vangen bij de aanlegsteiger van de veerboot. Hun bagage wordt in een busje vervoerd naar de Abbey en zijzelf worden daarnaartoe vergezeld, een wandeling van nog geen tien minuten. De Abbey is overigens moeilijk te missen.

Hoe anders is de gang van zaken op vrijdag. Voor het vroege ontbijt (7.15 uur) hebben de gasten hun bagage al bij de uitgang gezet, zodat die weer naar de veerboot gebracht kan worden. Om 8.00 uur is de afscheidsviering, waarbij de gasten ook hun handbagage bij zich moeten hebben. Direct na de viering lopen we met zijn allen, gasten en werkers, naar de aanlegsteiger. We hebben dan tijd om afscheid te nemen en goede wensen uit te wisselen. De gasten (en andere passagiers) staan in een rij aan een kant van het lage hek, wij aan de andere kant. Als de veerboot vertrekt om 8.50 uur staan wij allen naast elkaar en zwaaien ze uit. Tot de vaste gewoonten behoort de Mexican Wave, enkele keren uitgevoerd. En nieuw dit jaar is de vlucht van de ganzen, soms in een echte V-formatie, maar in ieder geval in een lange sliert. Sinds enige weken vlieg ik voorop - is dat het voorrecht van de momenteel oudste vrijwilliger? Hetzelfde ritueel vindt plaats, als een vrijwilliger vertrekt op maandagochtend, of soms op een andere dag. Maar dat wordt spaarzaam, nu het eind van het seizoen nadert.  

De vliegende ganzen, bezien vanaf de veerboot.

Vrijdag huddle

Na het uitzwaaien van de gasten lopen we gezamenlijk terug naar de Abbey en hebben dan de 'vrijdag huddle', de enige vergadering van stafkrachten en vrijwilligers gezamenlijk. Deze bijeenkomst wordt bij toerbeurt voorgezeten. Ik heb dat gisteren gedaan. Dat is geen moeilijke klus, want het is een zeer geritualiseerde bijeenkomst met een vaste agenda: een rondje voorstellen met je naam, je voornaamwoorden (he/him, she/her of they/them), je afdeling en het hoogtepunt en de uitdaging van de afgelopen week. Daarna wordt er teruggeblikt op de afgelopen week door middel van het voorlezen van een aantal items uit de ingevulde evaluatieformulieren en wordt er gevraagd naar ongelukjes of andere ernstige zaken in de afgelopen week. Vervolgens wordt vooruitgeblikt naar de komende weken (hoeveel gasten, waarvandaan), de roosters voor de meal chair, de vieringen en het leiden van de wekelijkse pelgrimage ingevuld, is er gelegenheid om andere activiteiten te melden, b.v. sociale bijeenkomsten op de vrije vrijdag- en zondagavonden en varia. En dat alles binnen een uur.

Ondertussen in de keuken.

In de keuken hebben we ook zo onze gewoontes. Bij binnenkomst handen wassen en schort aan (en tussendoor ook veel handen wassen). Als je even niets te doen hebt, de vuile spullen afwassen en in de andere afwasbak met schoon warm water leggen, of deze spullen uit de aswasbak halen ente drogen leggen op ene groot droogrek, waarna ze weer opgeborgen kunnen worden op hun specifieke plek. Sommige schalen, onderdelen van mixers, messen, pannen en ander gerei doorlopen in de loop van de dag wel ettelijke keren dit proces. Na de lunch en het avondeten wordt de vloer ook geveegd en geschrobd en de werkbanken schoongemaakt. En om elf uur hebben we een half uur koffiepauze met de vrijwilligers van de huishouding en soms ook andere afdelingen, in de eetzaal en bij mooi weer in de Peace Garden.En daar is altijd wel wat lekkers bij - daar zorgt de keuken wel voor.

Deze week hadden we haggis (het nationale gerecht van Schotland) op dinsdag en op woensdag een visschotel met koolvis. Heel ongebruikelijk, dat we vis hadden. Maar de echtgenoot van Sarah, die in de winkel werkt en op het eiland woont, geeft boekbindingscursussen en wilde dat dit keer met vissenhuid doen. Wij kregen zo vijftien ingevroren koolvissen zonder huid. Op maandag hebben we de vissen ontgraat, op woensdag is daarvan een visschotel gemaakt. Het meest opmerkelijke deze week vond ik het koken van mujaddara. Eerst groene linzen koken. Vervolgens in twee pannen rijst mengen met olie en een heleboel specerijen en dat verhitten tot je de rijst hoort sissen. Vervolgens de gekookte linzen daarbovenop leggen en water toevoegen, het geheel aan de kook brengen en acht minuten laten koken, maar volstrekt niet roeren. Toen alles weer wat was afgekoeld, mocht het geheel gemengd worden en in zeven grote bakblikken geplaatst, met daarbovenop ene grote hoeveelheid gebakken ui. 's Avonds werden de bakblikken dan opgewarmd in de oven.En deze week heb ik weer glutenvrij brood gebakken en zes madeiracakes. 

Week 8 - Scheppingsperiode

Van 1 september (Wereldgebedsdag voor de Zorg voor de Schepping) tot 4 oktober (feestdag van de H. Franciscus van Assisi) vieren veel christelijke kerken de Scheppingsperiode. De start lag bij de Wereldraad van Kerken, in het bijzonder de Orthodoxe kerken, maar na publicatie van de encycliek Laudato Si' doet ook de Roomskatholieke kerk mee. 

In Iona Abbey krijgt de scheppingsperiode ook de nodige aandacht. In alle ochtendvieringen staat de lezing in het teken van de schepping. Dat kan een schriftlezing zijn, maar ook een lezing uit een toepasselijk boek of een gedicht. En voor de zondagen in deze periode is een speciaal boekje gemaakt met een eco-communieviering. Dankbaarheid voor Gods schepping, zorgen om de gevolgen van de klimaatverandering en andere milieuproblemen en een oproep tot verandering van levensstijl en politieke actie wisselen elkaar daarin af. Afgelopen zondag werd deze liturgie voor het eerst gebruikt. Toevallig was het ook mijn debuut als Leader van de zondagsviering. Op zich geen moeilijke taak. Al mijn teksten waren perfect uitgeschreven - ik hoefde ze alleen maar voor te lezen. Als lector in mijn parochie heb ik daarmee de nodige ervaring. En een volle kerk werkt ook niet op mijn zenuwen. En vol was die - het was de drukste zondag die ik tot nu toe dit jaar heb meegemaakt.  

Chris Mannall hield de reflectie over Ez. 47, 1-12, de bijbeltekst die internationaal dit jaar centraal staat. Daarin welt water op uit de tempel van God. De rivier stroomt naar het oosten en wordt steeds dieper, herstelt dorre grond, brengt wateren tot leven en zorgt voor bloeiende ecosystemen. In zijn reflectie ging C|hris nader in op een aantal activiteiten van de Iona Community en Iona Abbey rond zorg voor de schepping. Caro Penney, de Warden, leidde de dienst van de tafel. Of het nu lag aan de extra gebeden in de liturgie, de uitgebreide reflectie van Chris of de volle kerk (waarschijnlijk alle drie), maar de viering duurde ruim twintig minuten langer dan de voorgaande zondagen. Ik ben benieuwd hoe dat de komende zondagen zal zijn.

Praktijk

Niet alleen in de liturgie wordt aandacht besteed aan de zorg voor de schepping en het milieu. Dat zou wat al te gemakkelijk zijn. Sinds een jaar of vijftien is ' zorg voor de schepping' onderdeel van de Regel van de Iona Community naast aandacht voor gerechtigheid en vrede. En als leden leggen we niet alleen aan elkaar verantwoording af van de besteding van tijd en geld, maar ook van natuurlijke hulpbronnen. Zeker sinds we met pensioen zijn, proberen Desiree en ik het vliegen zoveel mogelijk te vermijden. Naar Iona en andere bestemmingen in Groot-Brittannie reizen we alleen nog maar per trein. Onze huidige auto is een jaar of negen. Die zullen we nog wel oprijden, maar of er daarna een andere komt, is lang niet zeker. En een van de grootste Community Concern Networks (inhoudelijke werkgroepen van de Iona Community) is die voor milieu en ecologie.

In Iona Abbey speelt de zorg voor de schepping ook een rol in de dagelijkse gang van zaken. In de keuken werken we met drie grote vuilnisbakken: een voor compost (GFT en eierdozen), een voor recycling (karton, plastic en blik van alle grote verpakkingen) en een voor restafval (vettig bakpapier, gekookt eten en eierschalen. We gebruiken zoveel eieren, dat de compostbakken het niet aankunnen). We proberen overigens zo min mogelijk eten weg te gooien. Wat na elke maaltijd overblijft, wordt bewaard in de grote koelcel. Twee keer per week hebben we een staflunch, waarop alle restjes geserveerd worden. Maar wat er dan nog overblijft, moeten we om veiligheidsredenen weggooien. Het kan niet nog een derde keer opgewarmd worden. Achterin de tuin hebben we drie grote compostbakken, waarvan er telkens een gevuld kan worden met nieuw afval. De bak voor recycling wordt gestort in grote blauwe containers, het restafval in groene containers, die achter de winkel staan.

De compostbakken. De linkse met het groene schildje mag gevuld worden.

Ook aan de inkoopkant wordt gedacht aan het milieu. Veel producten zijn fairtrade of worden gekocht bij lokale of regionale leveranciers. Een paar jaar geleden zijn de bananen verwijderd uit de fruitschaal voor de gasten, omdat de leverancier te vaak geen fairtradebananen kon leveren. 

Twee jaar geleden zijn de parafinekaarsen in de Abbey vervangen door LED-verlichting. Dat geeft beter licht, is goed voor COPD-patienten en voor de gezonheid van de kosters, die voorheen de kaarsen moesten bijvullen. 

Abbey Eco Group

Een aantal Members op Iona en Mull en enige stafleden vormen samen de Abbey Eco Group, die al een paar jaar actief is om maatregelen zoals hierboven geschetst te ontwikkelen en door te voeren. Voor hun inzet ontving de groep de Silver Award van Eco-Congregation Scotland, de Schotse variant van de Groene Kerken, De onderscheiding werd uitgereikt tijdens de Service of Creation op woensdag 29 juli. Het bordje hangt nu in het Welcome Centre bij de winkel. 

De vertoning van de documentaire The People's Emergency Briefing een week daarvoor in het dorpshuis kan ook deels op hun conto geschreven worden. In deze documentaire delen negen prominente geleerden uit Groot-Brittannie de laatste inzichten betreffende de gevolgen van de klimaatcrisis voor hun vakgebied. Dat gaat niet alleen over veranderingen in het weer, extreme hitte, droogte of juist hevige buien, maar ook over de gevolgen daarvan voor de economie, nationale veiligheid, voedselzekerheid of de gezondheid van mensen. Doel van de campagne is, dat de Britse overheid de klimaatcrisis als een echte crisis behandelt, het publiek via de televisie inlicht over de ernst ervan en crisismaatregelen neemt.

Een beetje paradoxaal lijkt het protest van de Iona Community en andere organisaties op de eilanden tegen de bouw van een groot windmolenpark bij Colonsay met minstens 98 windmolens groter dan de Eifeltoren. Men is vooral bang voor de gevolgen van dit park voor het leven in de zee en de vogels en de horizonvervuiling. Het park zou gebouwd worden door een Spaanse maatschappij. De lasten zijn voor de eilanders en het milieu, de winst gaat naar het buitenland.

Ondertussen uit de keuken

Sinds woensdag is onze keukenploeg weer op volle sterkte met de komst van Finn, een net gepromoveerde biologe uit Cambridge. Wel zal onze chefkok Anja eind van de maand voor drie weken op vakantie gaan, maar ze zal in die tijd worden vervangen door Fran, die jarenlang de kok in het MacLeod Centre is geweest en die drie jaar geleden ook een tijdje in de keuken heeft gewerkt. Dat gaat wel goed komen. Alle vier keukenvrijwilligers, Hannah, Neema, Finn en ik, blijven tot het eind van het seizoen. We hebben nu dus een vaste ploeg voor de komende negen weken.

Op woensdag is ook Hanneke Ruitenbeek gestart in de huishouding, We zitten beiden in het bestuur van de Iona Community Nederland. Leuk om elkaar hier in een heel andere rol te treffen.

Maandag heb ik mij kunnen toeleggen op het maken van de ratatouille en dinsdag op de Indonesian Golden pork, een heel milde curry. Het was nog wel een klusje om tien kilo varkensvleesblokjes aan te braden ( in porties). Voor vanavond (donderdag) heb ik een stew gemaakt.

De ratatouille aan het pruttelen

Dinsdag deed zich nog wel iets grappigs voor. Anja vroeg mij een glutenvrij bananenbrood te bakken. Daarvoor had ik zegge en schrijven 1 ei nodig. Laten nu op dat moment alle eieren op zijn. Ik werd het 'dievenpad'  opgestuurd. In mijn eigen keuken in de Lower West Range van de Abbey: geen ei. In de keuken van Dumsmeoraich (het oude huis van George MacLeod waar nu een aantal stafleden en vrijwilligers wonen): geen ei. Pas in de keuken van Cul Shuna, een andere vrijwilligersaccomodatie in het dorp, vond ik er een. Zo kon ik alsnog het deeg maken en het bananenbrood bakken. Vlak voor lunchtijd werd een nieuwe lading boodschappen geleverd, waaronder een grote doos met 180 eieren. We kunnen er weer een paar dagen tegen.

Een doos met 180 eieren

Dat mocht ook wel. Want woensdagochtend heb ik eerst een glutenvrije dadelcake gebakken en daarna met Finn zeven gewone versies alsmede de bijbehorende saus: vanavond staat Sticky Finger Pudidng op het menu.

Zo vormen deze vier maanden in de keuken van Iona Abbey mijn eigen scheppingsperiode.

Week 7 - Ionaliederen en ander gezang

Toen ik op de lagere school zat, mocht ik een tijdlang niet meedoen met de muzieklessen van juffrouw Zwanikken. Ik zou niet kunnen zingen. Nu heb ik enige moeite met ritmen en meerstemmig zingen: ik wil nog wel eens van partij wisselen. Maar eenstemmig zingen lukt mij tegenwoordig wel en vind ik ook leuk. De zangpraktijk op Iona en breder binnen de Iona Community heeft daartoe zeker bijgedragen. Er wordt hier veel gezongen. In de ochtendvieringen altijd twee liederen, in de avonddiensten minstens twee en vaak meer. Zingen en muziek worden belangrijk gevonden. Daarom heeft de Abbey in beginsel altijd een betaalde musicus en een muziekvrijwilliger. Dit jaar duurde het een tijd, voordat een betaalde kracht gevonden kon worden en het visum geregeld. Maar een paar weken geleden arriveerde Kirstin, een Amerikaanse muzieklerares die hier een jaar zal blijven. Zij wordt bijgestaan door een vrijwilliger met muzikale kwaliteiten, telkens voor een of twee maanden. Afwisselend zorgen zij voor de pianobegeleiding tijdens de vieringen (en pianospel voor- en achteraf) en kiezen zij de liederen uit voor de ochtendvieringen. Ook nodigen zij gasten en teamleden uit om in de loop van de week mee te doen met de begeleiding, als zij een instrument kunnen bespelen, en oefenen dat ook samen in. Geregeld wordt het pianospel dan ook aangevuld met viool, blokfluit, fiddle of gitaar. En voor Community Week had Stefan Arras, een van de leden, zijn accordeon meegenomen. Een andere taak van de musici is het leiden van een Wee Sing (Wee is Schots voor klein) voor de gasten op een zondagmiddag.in het Chapterhouse (de kapittelzaal). Tijdens deze bijeenkomst van een uur worden alvast enige liederen, die in de komende week op het programma staan, ingeoefend en worden andere liederen gezongen, gewoon omdat zij leuk zijn.

Ionaliederen

Zoals ik in een eerdere aflevering al schreef heeft de Iona Community een eigen werkgroep in Glasgow met twee parttime musici, Iain McLarty en Jane Bentley. Zij hebben het stokje overgenomen van John Bell (1949-) en Graham Maule (1958 - 2019), die vanaf de jaren zeventig samen veel liederen hebben gemaakt. Aanvankelijk schreven zij teksten op Schotse en Ierse volksmelodieen om zo het zingen terug te geven aan de gewone kerkgangers. Tot dan was het in de Church of Scotland gebruikelijk, dat alleen het koor zong en de mensen luisterden. Andere kenmerken van hun liederen waren de onderwerpen en het taalgebruik: die sloten aan bij het gewone dagelijkse leven van de mensen, daarbij uitdrukking gevend aan het ethos van de Iona Community: "to find new ways to touch the hearts of all." Later is John Bell ook eigen melodieen gaan schrijven of melodieen gaan gebruiken uit de wereldkerk (Afrika, Latijns-Amerika, Azie). De teksten werden vaak ook korter. Geen eindeloze strofeliederen met terugkerend refrein, maar liedjes van twee of vier regels, die enige keren herhaald worden. Veel van zijn liederen hebben hun weg gevonden in de wereld. Church Hymnary 4, het Schotse Liedboek van de Kerken, heeft er bijna honderd, maar je kan ze ook vinden in liedbundels in andere Engelstalige landen. En ze worden meer en meer vertaald, niet alleen in het Duits, Nederlands, Fries, Zweeds of Frans, maar ook in het Japanees. Vorig weekend was er een groepje Japanners in de Abbey om de zondagviering op te nemen voor een Japanse zender. Een van hen toonde mij een liedbundel met Ionaliederen in het Japans, die hij zelf had vertaald en in 1999 had uitgegeven, compleet met een oude foto van de Abbey op de voorkant van voor het jubileum van 1997 (toren zonder puntdak).

Op Iona wordt meer gezongen dan alleen de liederen van John Bell. Ook andere Members hebben liederen geschreven, die zijn opgenomen in Church Hymnary 4, zoals Pat Bennett,  Anna Briggs, Tom Colvin, Leith Fisher, Ian Fraser en Kathy Galloway. En deze paarse liedbundel bevat  veel mooie liederen van andere auteurs.   

Iona Abbey Songbook

Daarnasst gebruiken we een provisorische bundel met 75 liederen, die Iain McLarty vorig jaar heeft samengesteld. Naast toppers uit eerdere bundels van de Wild Goose Resource Group, die niet in de Church Hymnary 4 zijn opgenomen, bevat deze bundel nieuwe liederen van John Bell en andere auteurs. Persoonlijk ben ik erg geraakt door een aantal liederen van de Deense kerkmusica Janne Mark, die ik drie jaar geleden ook op Iona heb ontmoet. John Bell heeft op haar melodieen nieuwe teksten geschreven. Deze bundel is niet te koop. Het is de bedoeling, dat binnen een (half?) jaar een nieuwe liedbundel wordt uitgegeven met 300 liederen. Het huidige Iona Abbey Songbook vormt daarvan de kern, maar aan sommige liederen wordt nog wat geschaafd. De publicatiedatum is al enige keren verschoven, maar in de winkel van de Iona Community hier op het eiland kan je al intekenen op een exemplaar voor een richtprijs van 30 pond. Ook in Nederland zijn we bezig met een nieuwe liedbundel, die volgend jaar moet uitkomen. Ik ben benieuwd welk boek eerder klaar is. 

De aanwezigheid van twee liedbundels (CH4 en Iona Abbey Songbook) op de zitplaatsen vermindert wel het aantal losse blaadjes, maar voorkomt het gebruik daarvan gelukkig niet. Ook andere liederen kunnen worden gekozen. En elke musicus brengt natuurlijk ook zijn of haar eigen kennis en kunde mee. Toen Desiree en ik hier drie jaar geleden vier maanden vrijwilligerswerk deden, ontmoetten we hier ook Sally Ann Morris. Zij was een gepensioneerde kerkmusicus, die als vrijwilligster het muziekteam kwam assisteren. Niet alleen was zij een ster in het aan het zingen krijgen van de gasten en andere kerkbezoekers, maar tijdens haar verblijf componeerde en schreef zij ook enige liederen. Sindsdien is zij nog enige keren voor kortere tijd teruggeweest. Zij heeft het slotgebed van de ochtendviering op muziek gezet, dat een paar keer per week gebruikt wordt. En ik heb ook al een aantal van haar andere nieuwe composities langs zien komen. 

Het is hier een goed gebruik om voor elke viering 1 lied vlak voor de viering in te studeren. Voor de welkomsviering is dat het Iona Gloria en op zondagochtend het Kyrie en het Holy Holy. Zo kunnen ook de mensen die voor het eerst een viering meemaken in Iona Abbey minstens dat lied meezingen. Bij andere vieringen is dat het lied op het blaadje of een ander lied. En voordat een lied wordt ingezet, wordt eerst het hele couplet en het refrein voorgespeeld, zodat je enig idee van de melodie hebt, ook als je het lied niet kent. Dat  helpt mee om snel mee te doen. In de afgelopen weken ben ik zo weer vertrouwd geraakt met een heel aantal liederen. Dat helpt bij het uitzoeken van liederen voor vieringen waarin ik voorga. En anders kan ik altijd nog de musici raadplegen.

Ceilidh

Maar er wordt niet alleen in vieringen of in de Wee Sing gezongen. In de meeste weken staat op woensdagavond om 19.30 uur de ceilidh gepland, een gastconcert of bonte avond. De gasten worden uitgenodigd om een lied te zingen, een gedicht of tekst voor te lezen, een sketch te doen of een muziekstuk te spelen. Niet langer dan een minuut of vier per onderdeel, zodat het programma niet langer duurt dan een uur. Om 21.00 uur staat immers de viering in de kerk gepland. Als vrijwilligers kunnen we meestal ook meeluisteren of zelfs een onderdeel verzorgen. De groep deze week was zeer muzikaal, de ceilidh was van hoge kwaliteit. Helaas heb ik het eerste half uur gemist, omdat de bakblikken en containers schoongeschrobd moesten worden. Juist deze avond nam de afwas in de keuken meer tijd in beslag.

Concerten

Niet elke week, maar toch vrij geregeld vindt er wel ergens een concert plaats van een lokale zanger, een vroegere musicus van de Abbey of een koor dat op het eiland verblijft. Vorige week zaterdag was er om drie uur 's middags een concert van het Gaelic zingend koor van bewoners van Mull in het dorpshuis. Mogelijk denk je: wat is dat een vreemde tijd? Waarom niet 's avonds? Maar de laatste veerboot naar Mull gaat om half zeven en de uitvoerenden willen ook weer thuis slapen. 

Die middag wisselden solo's, duetten en koorstukken elkaar af in een programma van twee keer 50 minuten. Voor de pauze zongen ze een aantal stukken die ze ook ten gehore zullen brengen op een binnenkort plaats vindende wedstrijd. Na de pauze zongen ze stukken van voorgaande jaren. Vorig jaar hadden ze de eerste prijs gewonnen op een concours voor koren van de zes regio's die een Keltische taal spreken of hebben gesproken (Schotland, Wales, Ierland, het eiland Man, Cornwall en Bretagne). Gelukkig werd elk lied toegelicht, want ik versta geen woord Gaelic. Maar het klonk wel mooi.

Ondertussen in de keuken.

Deze week arriveerde een nieuwe vrijwilligster voor de keuken, Neema (19) uit Zweden. Komende week komt er nog een keukenvrijwilliger, zodat de inzet van een general assistent niet meer nodig is. Met meer mensen in de keuken verandert ook mijn rooster. In plaats van drie gebroken diensten en een dagdienst worden het twee gebroken diensten en twee dagdiensten. Dat betekent een avond minder werken.

Afgelopen week heb ik weer vooral gezorgd voor het hoofdgerecht. Een bolognaise saus maken met gehakt voor de pasta zal nooit meer hetzelfde zijn na het aanbraden van 7 1/2 kilo gehakt, het toevoegen van een grote schaal uien en een emmer met stukjes wortel en bleekselderij, plus een schaal met de nodige kruiden. Lekker roeren in een grote pan en dan een uur of twee, drie laten sudderen. Hoe langer, hoe beter. Thuis krijg ik al commentaar, als mijn saus een uur pruttelt... Verder heb ik deze week ondermeer een stew  van butterbeans en pinda's gemaakt en een ovenschotel met eerst een laag aardappelschijven, dan een laag met schijfjes koolraap en pompoen, met daarbovenop weer aardappelschijfjes. Over het geheel een saus met blauwe kaas. En dan de oven in.

Ter afwisseling vrijdag nog wat gebakken: acht Australische fruitcakes, waarna de keuken de wekelijkse grote schoonmaak kreeg. Geen oorzakelijk verband. Die schoonmaak staat elke vrijdag op het programma en dit keer hadden we alle tijd om het grondig te doen.

Week 6 - Vieringen

Binnen de perken zijn de mogelijkheden even onbeperkt als daarbuiten

Jules Deelder

Vieringen nemen een belangrijke plaats in het weekprogramma van Iona Abbey in. Twee keer per dag luidt de klok in een vast ritme - drie keer zeven slagen - om gasten, stafleden en andere bezoekers uit te nodigen voor de viering. De ochtendviering vindt plaats om negen uur, behalve op zondag (half elf) en vrijdag (acht uur - om de gasten de gelegenheid te geven de veerboot van 8.50 uur te halen). De avondviering is altijd om 9 uur, maar op vrijdagavond is er geen viering omdat er dan geen gasten zijn.

De ochtendvieringen

De ochtendvieringen hebben een vaste orde van dienst en lijken wel wat op een getijdedienst. Veel dezelfde responsiegebeden, die ik nu dan ook uit mijn hoofd kan opzeggen, twee liederen, een psalm, een schriftlezing en de gebeden van en voor de Iona Community. De viering wordt niet afgesloten met een zegen. Dat gebeurt alleen in de avondviering. Zo wordt alles wat we daar tussendoor doen, ingesloten in het gebed. Bidden en werken vormen een eenheid, symbolisch ook tot uitdrukking gebracht door het feit, dat de gasten direct na deze ochtendviering een half uur corvee hebben. In groepjes voeren ze een taak uit, varierend van het snijden van groenten in de keuken, het schoonmaken van de gemeenschappelijke woonkamer, de toiletten en douches tot het helpen van de koster, het werken in de tuin of het schoonmaken van de toiletten bij het welkomstcentrum en de winkel van de Iona Community. 

Door de vaste opzet is het voorgaan in deze ochtendviering uitermate geschikt voor vrijwilligers die nog weinig ervaring hebben. En de donderdagochtend wordt vaak verzorgd door een aantal gasten. De psalm en de lezing staan vast. De lezingen zijn vaak uitgezocht rond een bepaald thema. Deze week waren het allemaal lezingen, waarin een maaltijd een rol speelde. Aanstaande dinsdag is het 1 september en begint de scheppingsperiode, die duurt tot 4 oktober. De schepping staat dan ook centraal in dat tijdvak. Als voorganger kan je wel zelf een aantal gebeden uitkiezen of maken. Tegenwoordig heeft het muziekteam al twee passende liederen uitgezocht, maar die keuze is niet dwingend. Het is gebruikelijk dat je een gast of andere vrijwilliger vraagt om de schriftlezing te doen.

De gebeden van en voor de Iona Community maken deel uit van de voorbeden. Als voorganger kan je met een eigen intentie of voorbede starten, waarna er in een cylus van dertig dagen gebeden wordt voor:

• alle landen in de wereld
• een beleidsdoel van de Community of een werkgroep
• de hele schepping, met inbegrip van een specifieke habitat, ecosysteem, plantengroep of dierenfamilie
• alle leden van de Iona Community, en in een cyclus van drie maanden alle geassocieerde lede.

Kenmerkend voor deze voorbeden is het specifieke karakter. Elke dag wordt een aantal landen. bij naam genoemd. Dat geldt ook voor de andere intenties. Als er gebeden wordt voor een Familygroep van de Iona Community, worden alle namen van de Members genoemd, hun partners en eventuele kinderen tot 18 jaar. Ik blijf het heel bijzonder vinden, dat op de 27ste dag van de maand de namen van de Nederlandse leden Annie, Teun, Desiree en mij uitgesproken worden in de Abbey en dat de andere Members en Associated Members die dag ook voor ons bidden. Afgelopen donderdag was het weer eens de 27ste. Na afloop van de viering kwam Christiaan, een Deense gast die die ochtend voorging, naar mij toe en zei: "Pas toen ik je naam uitsprak, realiseerde ik mij, dat jij het was, waarvoor we baden. Wat bijzonder." Alle andere namen die week waren voor hem nietszeggend geweest, anonieme mensen. Voor mij speelt het omgekeerde. De meeste van de 280 Members heb ik in de afgelopen twintig jaar wel ontmoet, sommigen meerdere keren per jaar. Als hun naam voorbij komt, roept dat allerlei herinneringen op. En bijna elke dag is er in de groeiende lijst van nu bijna 2000 geassocieerde leden wel iemand die ik ken. Het draagt bij aan het gevoel, dat we elkaar dragen en steunen in gebed.

Zondagviering.

Op zondag vindt er om 10.30 uur een communieviering plaats, een open tafel waaraan iedereen  welkom is. Het is de tafel van Jezus, niet de tafel van een specifiek kerkgenootschap. De Iona Community is immers een oecumenische gemeenschap met leden uit een breed spectrum van christelijke kerken. Deze viering heeft het meest traditionele karakter van alle vieringen en is ook het drukst bezocht. Met naast de gasten veel toeristen die op Iona verblijven of voor deze gelegenheid vanuit Mull overkomen. Het kan soms flink druk zijn. De viering kent drie voorgangers: iemand die de woorddienst leidt, iemand die de reflectie (overweging) houdt en iemand die voorgaat in de tafeldienst. De laatste is altijd een voorganger, die gerechtigd is om in het eigen kerkgenootschap voor te gaan in de viering van avondmaal of eucharistie. Op sommige zondagen is dat een staflid of vrijwilliger van de Iona Community, maar afgelopen zondag ging een Anglicaanse vrouwelijke priester voor die deze week te gast was in de Abbey. De andere twee functies kunnen ook door leken vervuld worden. Volgende week zondag 6 september mag ik de woorddienst leiden.

Na afloop wordt er thee of koffie gedronken in de kruisgang van de Abbey. Bij het verlaten van de kerk ontvangt iedereen een koekje met de uitnodiging om dat met een onbekende te delen. Dat leidt tot leuke gesprekken, is mijn ervaring.

Avondvieringen

De avondvieringen zijn in het algemeen vrijer van opzet. Elke dag van de week heeft een eigen insteek:

• zaterdag: welkomsviering
• zondag: viering met veel stilte
• maandag: viering voor gerechtigheid en vrede
• dinsdag: viering van gebed voor heelwording
• woensdag: viering voor de schepping
• donderdag: viering van commitment

Het Iona Abbey Worship Book bevat voor elke viering een of twee modellen met een appendix met nog wat andere gebeden. Als voorganger heb je de vrije hand om de thematiek van de viering verder in te vullen, de schriftlezing uit te zoeken, bijbehorende liederen te kiezen en als je wilt een of andere vorm van actie te plannen. 

Thuis heb ik nauwelijks de gelegenheid om voor te gaan (alleen tijdens een bijeenkomst van de Iona Community Nederland), maar hier leef ik mij van harte uit. Twee voorbeelden. Op maandag 10 augustus had ik ingetekend op de viering voor gerechtigheid en vrede. Vanwege de feestdag van de H. Laurentius, patroonheilige van het bisdom Rotterdam en in 258 martelaar geworden omdat hij de armen als de schatten van de kerk presenteerde aan de prefect van Rome toen die beslag wilde leggen op de rijkdommen van de kerk, leek me het wel passend om de viering toe te spitsen op armoede, Ik heb zijn verhaal verteld aan de hand van twee voorwerpen, die karakteristiek voor de diaken Laurentius zijn: een dik boek, waarin hij de inkomsten en uitgaven van de kerk van Rome noteerde, en een rooster, waarop hij de marteldood stierf. Als actie heb ik de kerkbezoekers gevraagd om een naam van een arme uit de eigen omgeving (familie, buurt, werk) op een papiertje te schrijven en dat in een mand op het altaar te deponeren als onze schatten van de kerk. Die mand met namen is de volgende dag blijven staan en daarnaar is nog verwezen tijdens de gebeden voor heelwording.

Het tweede voorbeeld was de viering voor de schepping van afgelopen woensdag. Schepping is zo algemeen.  Kan dat niet wat concreter? Die ochtend was de intentie voor de schepping toegespitst op vissen. Dus heb ik de avondviering maar gewijd aan het lot van de vissen. Als lezing had ik gekozen voor de versie van de wonderbare broodvermenigvuldiging bij Johannes. Daar is in het begin wel sprake van vijf broden en twee vissen, maar aan het eind worden alleen twaalf manden met brood opgehaald. ' What happened to the fish?' Mooie aanleiding om wat verder in te gaan op de hedendaagse problemen rond de visserij: overbevissing, teruggang van de visstand vanwege klimaatverandering en waterverontreiniging etc. Met twee andere vrijwilligsters had ik 's middags een honderdtal vissen uitgeknipt. Op wonderbaarlijke wijze was er toch een mandje vissen overgebleven. De aanwezigen heb ik uitgenodigd om een vis te komen uitkiezen en die mee te nemen. Als aandenken aan deze viering en als aansporing om zelf bewust bij te dragen aan een goede toekomst voor vissen, Daarvoor kwam iedereen wel de kerkbanken uit.

Ondertussen in de keuken

"En als je dat toeval vindt, leef je een saai leven," is een gevleugelde uitspraak van George MacLeod, de stichter van de Iona Community. Ik moest daaraan denken, toen diezelfde woensdag  twee bakken makreel te voorschijn kwamen, die moesten worden schoongemaakt voor een makreelsalade. 

De makreel was vers gevangen door een stiefzoon van onze kok Anja Jardine, een lokale visser. Vis staat misschien een keer per maand op het menu, dus dit was wel een mooie samenloop van omstandigheden. Het schoonmaken van de makreel ging dit keer aan mij voorbij: ik had die ochtend mijn handen vol aan het in kleine stukjes snijden van vijf grote meloenen, vijf kleinere honingmeloenen en een kilo druiven voor de fruitsalade als toetje.

Maandag en dinsdag heb ik voor het hoofdgerecht gezorgd. Maandag Iraanse kuku, een soort omelet met groenten. Dat leverde een nieuw persoonlijk record eieren breken op: 104. Het recept ging zelfs uit van 120 eieren, maar zoveel hadden we niet in voorraad. Er is dus nog alle kans op een verbetering in de komende maanden. Dinsdag heb ik veel plezier beleefd aan het maken van een Portugese feijoada, met heel veel stukjes worst en chorizo, uien, wortelen, bleekselderij, twee grote blikken tomaat en de nodige kruiden.  En mijn belangrijkste taak donderdag was het bakken van zeven chocolate puddle puddings. Er was enig verschil van mening tussen de koks welk soort bakblik ik hiervoor moest gebruiken. Declan en ik hadden de indruk, dat de blikken eigenlijk te klein waren. Ik kon 's avonds lang niet alle chocoladesaus over de chocoladetaarten gieten voordat ze weer de oven ingingen. Maar het resultaat smaakte wonderbaarlijk goed.

Genieten

Niet alleen de vieringen en het eten zijn bronnen van vreugde. Zondagmiddag was er een concert in de abdijkerk van Simon de Voil, een vroegere musicus van de Abbey. Daarna hadden we een gezellige spelletjesavond in Cul Shuna, waar de meeste vrijwilligers wonen. Hoe het mij gelukt is, weet ik nog steeds niet, maar aan het eind van het spel ' Unstable unicorns' had ik de meeste eenhoorns in mijn stal. 

En dan was het deze week ook nog de mooiste week sinds mijn aankomst. Gisteren liep de temperatuur zelfs op tot bijna twintig graden. Ik had gelukkig een gebroken dienst, zodat ik na de lunch via de Machair naar Port Ban ben gelopen, waarschijnlijk de baai met het mooiste strand van Iona. Niet alleen ik genoot van de zon. Onderweg zag ik een zeehond op een rots liggen zonnen. Vandaag waait de wind weer meer en is het ook wat kouder. Dat heeft een voordeel: de midges blijven weg. Voor de volgende week zijn de verwachtingen niet best. Veel regen, een temperatuur van 14 graden en een gevoelstemperatuur die daar nog wat onder ligt (soms dalend tot 8 graden). Maar met het weer weet je het hier nooit. Vier seizoenen op een dag, kan ook ten goede keren. 

Week 5 - MiR, muziek en Madeiracake

Vanochtend heb ik Desiree, mijn echtgenote, uitgezwaaid vanaf de aanlegsteiger. Zij was hier twee weken als MiR, Member in Residence. Dat is een lid van de Iona Community, dat tijdens een gastenweek speciaal de taak heeft om wat te letten op de gasten, zodat ze niet verloren lopen, om tijdelijke bij te springen als er een tekort aan vrijwilligers is en een verbinding te zijn tussen gasten en (vrijwillige) staf. Daarnaast geeft de MiR ook de twee presentaties over de Iona Community, zondag na de viering om 12.00 uur voor de dagjesmensen en maandag om 19.30 uur voor de gasten. Die taak als MiR was Desiree op het lijf geschreven, als voormalig geestelijk verzorgster in een ziekenhuis en bestuurslid van de Iona Community. "Het was een makkie," was haar commentaar na afloop. "Geen enkele moeilijke gast. Maar ook vreemd. Twee weken weer geestelijk verzorger zijn en geen enkel overlijden meemaken." Dat was ze in het ziekenhuis wel anders gewend. Op de vrijdagen, als de gasten zijn vertrokken, hielp ze vooral de huishouding met het poetsen van de spiegels in de gastenkamers en badkamers en het eindeloos vouwen van beddengoed en handdoeken. Het kwam goed uit, dat zaterdag mijn vrije dag was. Als MiR hoefde ze pas vanaf drie uur bij de aanlegsteiger te staan om de nieuwe gasten te ontvangen, samen met enige stafleden. Voordien konden we samen nog wat wandelen naar het Noorderstrand of over de Machair.

Adieu, Desiree. Tot over drie maanden.

.Muziek

Afgelopen week was een zangweek. Die werd geleid door de twee musici van de Wild Goose Resource Group, de liturgietak van de Iona Community. Iain McLarty en Jane Bentley zijn de (parttime) opvolgers van John Bell. Er is deze week veel gezongen op allerlei locaties (Chapter House, Refectory, Michaels Chapel), maar mijn rooster bood geen gelegenheid om aan een van de ochtendsessies mee te doen. Wel ben ik woensdagavond aangeschoven in het Chapter House waar zeventien gasten hun,  lievelingslied presenteerden. Na een persoonlijke toelichting waarom ze voor dit lied gekozen hadden, zongen de deelnemers het lied samen. Een ontroerende bijeenkomst met een heel breed repertoire, van nieuwe protestliederen tegen ICE tot een wat minder bekend lied van ABBA. Het zal Roel Bosch deugd doen, dat Desiree "Vrede wens ik je toe" in het Nederlands heeft laten zingen, zelfs in canon.

Lim Swee-Hong

Een van de gasten was Lim Swee-Hong, een kerkmusicus uit Singapore, die tegenwoordig in Toronto woont. In het tijdelijke Iona Abbey Songbook staat ook een lied van hem. Hij gaf donderdagmiddag een presentatie over Aziatische christelijke kerkmuziek, vanaf het begin van het missie- en zendingswerk (letterlijke vertalingen van Europese liederen op Europese melodieen) tot nu (eigen teksten op Aziatische melodieen). Hij liet een aantal videofragmenten zien, maar liet ons ook een aantal liederen zingen uit de verschillende perioden. Er zaten, niet verrassend voor een zangweek, veel goede zangers tussen de gasten. Dus zij hadden weinig moeite om snel een nieuw meerstemmig lied te zingen. Dat was mij ook al opgevallen tijdens de vieringen. Meer dan in andere weken werd er uitbundig uit volle borst meegezongen en geharmonieerd.

Ondertussen in de keuken

Deze week heb ik drie keer het hoofdgerecht verzorgd, op maandag een brood-en-preitaart, op dinsdag Beef .Keema (een Indische beefcurry) en op donderdag Butterbean and Mushroom Stroganoff. Gelukkig hebben de zes gasten die corveedienst in de keuken hebben (een half uurtje per dag,  direct na de ochtendviering) vaak al de vorige dag het snijwerk gedaan. Dat scheelt behoorlijk. Donderdagochtend stonden dan ook al een grote schaal uien, twee emmers champignons en een pan met wortelen en bleekselderij voor mij klaar. Dan hoeven alleen nog de andere ingredienten en de kruiden afgewogen te worden en kan het koken beginnen (zie actiefoto).

Woensdag heb ik voor het toetje gezorgd, Madeiracake (met appel en chocoladestrooisel), in totaal tien kleine bakblikken, zeven als toetje voor die avond en drie voor bij de koffie de volgende dag. Het een voor een toevoegen van achttien eieren aan het boter-en-suikermengsel, terwijl de grote Hobartmixer op snelheid drie ronddraaide, bleek voor mij nog wel een dingetje te zijn. Maar het is gelukt en het eindresultaat smaakte goed.

Onverwachte schoonmaaktaken staan ook op het programma. Eind van de dinsdagochtend hadden we wat tijd over. Die hebben we besteed aan het schoonmaken van de grote ovenwanten (heerlijke dingen overigens om spullen uit een hete oven te halen). Wat zeepsop en soda, en boenen maar. Na deze schrobbeurt zagen ze er weer pico bello uit. En onderwijl hadden we de nodige lol.

Boenen van de ovenwanten

Aan het eind van de vakantieperiode is het een komen en gaan van vrijwilligers. Afgelopen maandag vertrokken er twee, waaronder Ilse uit ons keukenteam. Komende maandag vertrekken er drie en later in de week nog twee. Daar komen in het algemeen wel nieuwe mensen voor terug, maar Ilse is niet vervangen. Elk vertrek is wel aanleiding voor een of andere vorm van een afscheidsparty. Gisteravond kwamen we bijeen in de refectory voor pizza en ijs met daartussendoor 'Fast friending', een soort speeddating. We waren met ruim twintig mensen. Elke ronde duurde twee minuten, De vragen waren soms hilarisch. 

Week 4 - Aan de rand van de wereld

Columba en zijn volgelingen dachten aan de rand van de wereld te wonen en daar een spirituele strijd tegen de duivel te moeten voeren. Adomnan, de negende abt van Iona, richtte een eeuw na Columba het kloostercomplex in als een Nieuw Jeruzalem, Hij bouwde Jeruzalem na, met een Via Dolorosa (de Street of the Dead), leidend naar Golgotha met de drie kruisen (de drie hoogkruizen, waarvan er nu nog twee staan) en het Heilig Graf (Columba's shrine, waar Columba's relieken bewaard werden). Als een reis naar Jeruzalem, het midden van de wereld in de Middeleeuwse beleving, te ver is, dan bouw je aan de rand van de wereld toch je eigen Jeruzalem?

Columba's shrine

Deze week had ik zelf ook een beetje het gevoel aan de rand van de wereld te zijn. Waar bijna heel Europa zucht onder hittegolven en grote droogte, genoten wij deze week van het mooie weer. We hadden een paar dagen zon, waarbij de temperatuur zowaar twee graden opliep naar 17 graden. De dagen daarvoor hadden we nog de nodige regen gehad (de weilanden zijn dan ook gewoon groen), morgen gaat het weer regenen en voor maandag wordt 22 mm regen voorspelt. De normale temperatuur is hier 14-15 graden, met nauwelijks of geen verschil tussen dag en nacht. Een ideaal oor voor wie de warmte wil ontvluchten.

De zonsverduistering gisteravond was hier weinig spectaculair. We hadden het avondeten een kwartier vervroegd, zodat de gasten en andere belangstellenden op tijd naar buiten konden om het natuurverschijnsel te bewonderen. Mooie intentie, maar het was de hele dag al zwaar bewolkt. Het enige dat we gemerkt hebben van de zonsverduistering was dat het rond zeven uur wat donkerder was en daarna het licht weer terugkwam. Een half uur later brak zowaar een waterig zonnetje door. Grapje van boven. Het enige voordeel was, dat de gasten geen gevaar liepen om oogletsel op te lopen. Er waren wel wat speciale brillen beschikbaar, maar niet voldoende voor iedereen.

Familyweek

Deze week is het Familyweek, een speciale week voor gezinnen met kinderen. Zes gezinnen hadden zich hiervoor aangemeld met in totaal elf kinderen tussen de zeven en 15 jaar. Daarnaast zijn er nog andere volwassen gasten. In totaal hebben we deze week 25 volwassenen en 11 kinderen hier rondlopen. Vanwege deze gezinsweek zijn ook een aantal mensen van buiten ingehuurd, om een aantrekkelijk programma voor de kinderen en de volwassenen te verzorgen. Vanwege het mooie weer aan het begin van de week konden veel activiteiten buiten plaats vinden. Zo zijn er monsters gemaakt op het Noorderstrand en hebben de kinderen op het grasveld bij de kloostergang een toneelstukje opgevoerd over Columba die een riviermonster verjaagt dat een heel dorp terroriseert. Vanochtend hebben de kinderen koekjes gemaakt, die vanavond bij het dessert geserveerd zullen worden.

grasveld in kloostergang met beeld Jacob Lipschitz

Keuken

Voor de keuken is dit een gemakkelijke week geweest. Weinig speciale dieten, en dan nog vooral voor de eigen stafkrachten en vrijwilligers. En gerechten, die ook bij kinderen in de smaak vallen. Zo heb ik dinsdag Italiaanse gehaktballen in tomatensaus mogen maken en hadden we gisteren pizza. Vanavond staat pasta-met-kaassaus op het menu. Vanochtend heb ik daarvoor onder meer een bechamelsaus gemaakt in een grote pan met bijna een kilo boter, een kilo maismeel en 9,5 liter melk. Dat is nog eens roeren. En zes kilo pasta koken gebeurt me ook niet elke dag.

Ik werk nu 3 1/2e week in de keuken en merk dat ik mijn draai heb gevonden. De meeste ingredienten weet ik nu wel zelf te vinden in de verschillende kasten, de koelcel en de vriezer. Dat geldt ook voor het kookgerei en de wijze waarop de restjes worden bewaard. We gooien zo min mogelijk eten weg. Dindsdag- en vrijdagmiddag bestaat de staflunch uit het overgebleven eten van de afgelopen dagen. Meestal is er meer dan voldoende, maar vanmiddag hebben we nog wat uit de vriezer gehaald voor morgen. Want van de 228 gehaktballen die ik gedraaid had met zo'n twee tot drie centimeter doorsnee en de pizza is weinig overgebleven.

Volgende week belooft een interessante week te worden. Twee musici van de Wild Goose Resource Group (de liturgietak van de Iona Community) verzorgen een week voor een volle Abbey (44 gasten uit heel verschillende landen, Groot-Britannie, Verenigde Staten, Australie, Duitsland, Zwitserland, Belgie, Nederland  en dan vergeet ik er waarschjijnlijk nog wat). Ik hoop dat ik ook nog wat mee kan krijgen van de muziek en zang. En maandag vertrekt Ilse, onze keukenvrijwilligster uit Purmerend, na vier weken. We zullen haar missen, ook al omdat er zover ik weet nog geen vervanger gevonden is. We zullen het dus met een paar handen minder moeten doen.

                                              

Week 3 - het leven van een vrijwilliger

 Elke zaterdag arriveren maximaal 44 gasten in Iona Abbey, om daar een week in gemeenschap te leven en een programma te volgen. Dat is gecentreerd rond de vieringen (om 9 uur 's ochtens en 9 uur 's avonds) en de maaltijden (8.00 uur ontbijt, 13.00 uur lunch en 18.00 uur warme maaltijd). De week eindigt op vrijdagochtend, Om de veerboot van 8.50 uur te halen, die aansluiting geeft op de bus over Mull, de veerboot naar Oban en vandaar de trein of bus naar Glasgow, beginnen het ontbijt en de afscheidsviering wat vroeger dan normaal (resp. 7.15 en 8.00 uur). Deze weken worden mogelijk gemaakt door de inzet van 13 betaalde krachten en ruim twintig vrijwilligers. De vrijwilligers verblijven hier voor kortere of langere tijd. Als je voor de eerste keer komt, is de minimale tijd zes weken. Korter is niet rendabel, het kost minstens enige weken voordat je ingewerkt ben. Als je vaker komt, is een kortere tijd ook mogelijk. Dat is soms ook gewenst, om een plotseling gat in het rooster op te vullen. Vrijwilligers moeten soms eerder dan gepland vertrekken vanwege familieomstandigheden, ziekte of een nieuwe baan. En soms valt het werken hier tegen en gaan mensen eerder naar huis. 

Werkvisum

Vrijwilligers die van buiten de UK komen, hebben tegenwoordig een werkvisum nodig als ze langer dan 28 dagen vrijwilligerswerk doen. Toen de UK nog in de Europese Unie zat, was dat voor inwoners van Europese landen niet nodig vanwege het vrije verkeer van goederen, mensen en werk. Maar sinds de Brexit verlangt de UK een werkvisum voor charity -vrijwilligers. En het beleid voor mensen uit andere continenten is ook strenger geworden. Voor Afrikanen is het tegenwoordig praktisch onmogelijk een visum te krijgen; ze zouden eens illegaal willen blijven of asiel aanvragen. Maar ook voor vrijwilligers uit andere continenten werpt deze regeling een barriere op. De Iona Community heeft al 25 jaar een overeenkomst met een protestantse kerk in Paraguay om jaarlijks een jonge vrijwilliger een half jaar te laten werken in de winkel, zodat die praktische vaardigheden opdoet en haar Engels kan verbeteren. Het zijn vooral vrouwen die komen. Vorig jaar werd voor het eerst het visum geweigerd. Gelukkig is er dit jaar weer een vrijwilligster uit dit Latijns-Amerikaanse land.

Aan een werkvisum is ook een prijskaartje verbonden, Voor Europese ingezetenen kost het aanvragen van een visum 408 euro (340 pond). Dat is voor eigen rekening en dat bedrag ben je ook kwijt, als het visum geweigerd zou worden. De Iona Community vergoedt alleen de reiskosten via openbaar vervoer vanaf de plaats waar je de UK bent binnengekomen. Door de visumplicht is het vrijwilligersbestand  uit het buitenland de laatste jaren afgenomen en van karakter veranderd. Voor studenten  is de visumplicht duidelijk een financiele belemmering. Het zijn nu vooral mensen tussen twee banen, met een  sabbatverlof of gepensioneerden die voor langere tijd kunnen komen. Of ze komen voor maximaal vier weken. 

Duiventil

Een en ander leidt ertoe, dat er elke week wel vrijwilligers vertrekken en er nieuwe aankomen. De maandag is de standaarddag voor vertrek of aankomst, maar in de praktijk wil dat ook nog wel eens gebeuren op een andere dag. Zoals op vrijdagochtend de gasten worden uitgezwaaid door een grote groep vrijwilligers en stafkrachten, zo gebeurt dat op maandagochtend ook voor de vertrekkende vrijwilligers, compleet met Mexican Wave. De veerboot vertrekt om tien voor negen, zodat we net voor het begin van de ochtendviering terug kunnen zijn in de Abbey. En als vrijwilligers op een andere dag vertrekken, zwaaien we ze ook uit. Zo namen we dinsdag afscheid van Erica, die als gast de vorige week aan Community Week had deelgenomen en op verzoek een paar dagen langer was gebleven om in de keuken een plotseling gat op te vangen door het vertrek van een andere vrijwilligster vanwege een schoonvader die op sterven lag (zie foto). Drie jaar geleden had ik met haar ook al enige maanden in de keuken gewerkt.

                                                                Erica links op de veerboot

Keukenteam

Het keukenteam bestaat uit zeven mensen, twee betaalde krachten, Anja en Declan, en vijf vrijwilligers. Caitlin is een Schotse studente van 19, die komende zondag vertrekt na hier vier weken te hebben gewerkt. Hannah uit Nieuw-Zeeland is een dertiger, die haar baan heeft opgezegd, twee weken eerder dan ik is aangekomen en ook tot het eind van het seizoen (half november) blijft. Ilse is een vijftiger uit Purmerend, die kort na mij is aangekomen en eind van de maand weer vertrekt. En afgelopen maandag is Salome begonnen, ook 19, uit Duitsland. Zij werkt deels in de keuken, deels in de huishouding. En dan ikzelf, als 70-jarige momenteel de oudste in het team.

Accomodatie

Sinds een aantal jaren heeft de Iona Community enige mensen in vaste dienst, die op het eiland wonen of op de Ross of Mull. Andere betaalde krachten, met een contract voor een tot drie jaar, en de vrijwilligers wonen in een van de accomodaties van de Iona Community. De gemeenschap heeft vier plekken op het eiland, waar stafkrachten en vrijwilligers worden ondergebracht. Dunsmeorach, het oude woonhuis van de stichter George MacLeod, schuin tegenover het Columba Hotel, biedt plaats aan een aantal stafkrachten en vrijwilligers. Dat geldt ook voor Shuna, een huis in het straatje langs het water. Achter Shuna ligt Cul Shuna, waar acht vrijwilligers kunnen wonen. Zelf heb ik met drie andere vrijwilligers een eigen kamertje in de Lower West Range van de Abbey. Mijn kamer ligt aan de voorzijde, precies boven de doorgang naar de kruisgang.  

                                             Mijn kamer is achter het raam boven de doorgang 

De vrijwilligers gebruiken het ontbijt in hun eigen accomodatie. In mijn geval betekent dat de keuken van de Warden's flat, die boven de keuken ligt.Voor de twee andere maaltijden schuiven we aan bij de gasten in de eetzaal van de Abbey. Als de gasten op dinsdag hun lunchpakket eten tijdens de pelgrimage, hebben wij een staflunch met de restjes van de maaltijden van de dagen daarvoor. Dat geldt ook voor de vrijdag- en zaterdagmiddag. Dat klinkt soberder dan het is. Het is vaak smullen geblazen. Op vrijdagavond (als er geen gasten zijn) en zondagavond (als er 's middags warm gegeten is en de gasten een 'lunchpakket' eten) is er geen warme maaltijd en moet ieder maar wat regelen. Soms eten we brood of warmen wat op. Soms eten we gezamenlijk. Zo was er op mijn eerste zondag een afscheidsparty in de tuin van Shuna, waar we door de vertrekkende vrijwilligers onthaald werden op pizza's. 

Sociaal leven

De vrijdagavond en de zondagavond lenen zich voor sociale activiteiten. Op mijn eerste vrijdagavond hebben we gezamenlijk in de Village Hall gekeken naar een film over de gevolgen van de klimaatverandering. Afgelopen zondag waren we welkom in Cul Shuna voor een aantal bordspelletjes, twee dagen eerder voor een craftavond. En morgen staat er een quiz op het programma in de Common Room in de Abbey. Elke afdeling is gevraagd om tien quizvragen te bedenken. Met het keukenteam hebben we inmiddels een heel lijstje opgesteld. Om er een paar te noemen: we hebben snijborden in zes kleuren (wit, geel, groen, bruin, rood en blauw). Welke kleur is bestemd voor het snijden van groente? (antwoord: bruin). Hoeveel ingredienten gebruiken we voor het maken van de saus voor witte-bonen-in-tomatensaus? (antwoord: 15).

                                            Craftavond in Cul Shuna

Vieringen

Twee keer per dag zijn er vieringen. Iets van de Benedictijnse spiritualiteit klinkt door in het gebruik, dat wie van het keukenteam de ochtendviering wil meemaken bij het luiden van de klok zijn of haar werkzaamheden kan stoppen en naar de kerk kan gaan. Een van de koks blijft meestal achter om, mocht er een gerecht van jou in de oven of op het formuis staan, de tijd in de gaten te houden en te zorgen dat er niets verbrandt, naast de eigen werkzaamheden. De avondviering vindt altijd buiten mijn werktijd plaats.

Als vrijwilliger kan je je ook opgeven voor het leiden van de ochtendviering (een soort getijdegebed met een vaste orde van dienst) of de avondviering (met elke dag een eigen thema/vorm). In de avondviering heb je vaak veel meer vrijheid en ruimte voor creativitet. Zo heb ik mij aangemeld voor de gerechtigheid- en vredeviering van aanstaande maandag. Het is dan 10 augustus, de feesag van Sint Laurentius. Het lijkt me wel aardig om in dit overwegend protestantse gezelschap wat te vertellen over deze diaconale heilige  en patroonheilige van het bisdom Rotterdam. Een groot boek en een rooster moeten ook nog wel te vinden zijn. De armen als de schatten van de kerk is een mooie invalshoek voor een viering over armoede en ongelijkheid.