Week 6 - Vieringen

Binnen de perken zijn de mogelijkheden even onbeperkt als daarbuiten

Jules Deelder

Vieringen nemen een belangrijke plaats in het weekprogramma van Iona Abbey in. Twee keer per dag luidt de klok in een vast ritme - drie keer zeven slagen - om gasten, stafleden en andere bezoekers uit te nodigen voor de viering. De ochtendviering vindt plaats om negen uur, behalve op zondag (half elf) en vrijdag (acht uur - om de gasten de gelegenheid te geven de veerboot van 8.50 uur te halen). De avondviering is altijd om 9 uur, maar op vrijdagavond is er geen viering omdat er dan geen gasten zijn.

De ochtendvieringen

De ochtendvieringen hebben een vaste orde van dienst en lijken wel wat op een getijdedienst. Veel dezelfde responsiegebeden, die ik nu dan ook uit mijn hoofd kan opzeggen, twee liederen, een psalm, een schriftlezing en de gebeden van en voor de Iona Community. De viering wordt niet afgesloten met een zegen. Dat gebeurt alleen in de avondviering. Zo wordt alles wat we daar tussendoor doen, ingesloten in het gebed. Bidden en werken vormen een eenheid, symbolisch ook tot uitdrukking gebracht door het feit, dat de gasten direct na deze ochtendviering een half uur corvee hebben. In groepjes voeren ze een taak uit, varierend van het snijden van groenten in de keuken, het schoonmaken van de gemeenschappelijke woonkamer, de toiletten en douches tot het helpen van de koster, het werken in de tuin of het schoonmaken van de toiletten bij het welkomstcentrum en de winkel van de Iona Community. 

Door de vaste opzet is het voorgaan in deze ochtendviering uitermate geschikt voor vrijwilligers die nog weinig ervaring hebben. En de donderdagochtend wordt vaak verzorgd door een aantal gasten. De psalm en de lezing staan vast. De lezingen zijn vaak uitgezocht rond een bepaald thema. Deze week waren het allemaal lezingen, waarin een maaltijd een rol speelde. Aanstaande dinsdag is het 1 september en begint de scheppingsperiode, die duurt tot 4 oktober. De schepping staat dan ook centraal in dat tijdvak. Als voorganger kan je wel zelf een aantal gebeden uitkiezen of maken. Tegenwoordig heeft het muziekteam al twee passende liederen uitgezocht, maar die keuze is niet dwingend. Het is gebruikelijk dat je een gast of andere vrijwilliger vraagt om de schriftlezing te doen.

De gebeden van en voor de Iona Community maken deel uit van de voorbeden. Als voorganger kan je met een eigen intentie of voorbede starten, waarna er in een cylus van dertig dagen gebeden wordt voor:

• alle landen in de wereld
• een beleidsdoel van de Community of een werkgroep
• de hele schepping, met inbegrip van een specifieke habitat, ecosysteem, plantengroep of dierenfamilie
• alle leden van de Iona Community, en in een cyclus van drie maanden alle geassocieerde lede.

Kenmerkend voor deze voorbeden is het specifieke karakter. Elke dag wordt een aantal landen. bij naam genoemd. Dat geldt ook voor de andere intenties. Als er gebeden wordt voor een Familygroep van de Iona Community, worden alle namen van de Members genoemd, hun partners en eventuele kinderen tot 18 jaar. Ik blijf het heel bijzonder vinden, dat op de 27ste dag van de maand de namen van de Nederlandse leden Annie, Teun, Desiree en mij uitgesproken worden in de Abbey en dat de andere Members en Associated Members die dag ook voor ons bidden. Afgelopen donderdag was het weer eens de 27ste. Na afloop van de viering kwam Christiaan, een Deense gast die die ochtend voorging, naar mij toe en zei: "Pas toen ik je naam uitsprak, realiseerde ik mij, dat jij het was, waarvoor we baden. Wat bijzonder." Alle andere namen die week waren voor hem nietszeggend geweest, anonieme mensen. Voor mij speelt het omgekeerde. De meeste van de 280 Members heb ik in de afgelopen twintig jaar wel ontmoet, sommigen meerdere keren per jaar. Als hun naam voorbij komt, roept dat allerlei herinneringen op. En bijna elke dag is er in de groeiende lijst van nu bijna 2000 geassocieerde leden wel iemand die ik ken. Het draagt bij aan het gevoel, dat we elkaar dragen en steunen in gebed.

Zondagviering.

Op zondag vindt er om 10.30 uur een communieviering plaats, een open tafel waaraan iedereen  welkom is. Het is de tafel van Jezus, niet de tafel van een specifiek kerkgenootschap. De Iona Community is immers een oecumenische gemeenschap met leden uit een breed spectrum van christelijke kerken. Deze viering heeft het meest traditionele karakter van alle vieringen en is ook het drukst bezocht. Met naast de gasten veel toeristen die op Iona verblijven of voor deze gelegenheid vanuit Mull overkomen. Het kan soms flink druk zijn. De viering kent drie voorgangers: iemand die de woorddienst leidt, iemand die de reflectie (overweging) houdt en iemand die voorgaat in de tafeldienst. De laatste is altijd een voorganger, die gerechtigd is om in het eigen kerkgenootschap voor te gaan in de viering van avondmaal of eucharistie. Op sommige zondagen is dat een staflid of vrijwilliger van de Iona Community, maar afgelopen zondag ging een Anglicaanse vrouwelijke priester voor die deze week te gast was in de Abbey. De andere twee functies kunnen ook door leken vervuld worden. Volgende week zondag 6 september mag ik de woorddienst leiden.

Na afloop wordt er thee of koffie gedronken in de kruisgang van de Abbey. Bij het verlaten van de kerk ontvangt iedereen een koekje met de uitnodiging om dat met een onbekende te delen. Dat leidt tot leuke gesprekken, is mijn ervaring.

Avondvieringen

De avondvieringen zijn in het algemeen vrijer van opzet. Elke dag van de week heeft een eigen insteek:

• zaterdag: welkomsviering
• zondag: viering met veel stilte
• maandag: viering voor gerechtigheid en vrede
• dinsdag: viering van gebed voor heelwording
• woensdag: viering voor de schepping
• donderdag: viering van commitment

Het Iona Abbey Worship Book bevat voor elke viering een of twee modellen met een appendix met nog wat andere gebeden. Als voorganger heb je de vrije hand om de thematiek van de viering verder in te vullen, de schriftlezing uit te zoeken, bijbehorende liederen te kiezen en als je wilt een of andere vorm van actie te plannen. 

Thuis heb ik nauwelijks de gelegenheid om voor te gaan (alleen tijdens een bijeenkomst van de Iona Community Nederland), maar hier leef ik mij van harte uit. Twee voorbeelden. Op maandag 10 augustus had ik ingetekend op de viering voor gerechtigheid en vrede. Vanwege de feestdag van de H. Laurentius, patroonheilige van het bisdom Rotterdam en in 258 martelaar geworden omdat hij de armen als de schatten van de kerk presenteerde aan de prefect van Rome toen die beslag wilde leggen op de rijkdommen van de kerk, leek me het wel passend om de viering toe te spitsen op armoede, Ik heb zijn verhaal verteld aan de hand van twee voorwerpen, die karakteristiek voor de diaken Laurentius zijn: een dik boek, waarin hij de inkomsten en uitgaven van de kerk van Rome noteerde, en een rooster, waarop hij de marteldood stierf. Als actie heb ik de kerkbezoekers gevraagd om een naam van een arme uit de eigen omgeving (familie, buurt, werk) op een papiertje te schrijven en dat in een mand op het altaar te deponeren als onze schatten van de kerk. Die mand met namen is de volgende dag blijven staan en daarnaar is nog verwezen tijdens de gebeden voor heelwording.

Het tweede voorbeeld was de viering voor de schepping van afgelopen woensdag. Schepping is zo algemeen.  Kan dat niet wat concreter? Die ochtend was de intentie voor de schepping toegespitst op vissen. Dus heb ik de avondviering maar gewijd aan het lot van de vissen. Als lezing had ik gekozen voor de versie van de wonderbare broodvermenigvuldiging bij Johannes. Daar is in het begin wel sprake van vijf broden en twee vissen, maar aan het eind worden alleen twaalf manden met brood opgehaald. ' What happened to the fish?' Mooie aanleiding om wat verder in te gaan op de hedendaagse problemen rond de visserij: overbevissing, teruggang van de visstand vanwege klimaatverandering en waterverontreiniging etc. Met twee andere vrijwilligsters had ik 's middags een honderdtal vissen uitgeknipt. Op wonderbaarlijke wijze was er toch een mandje vissen overgebleven. De aanwezigen heb ik uitgenodigd om een vis te komen uitkiezen en die mee te nemen. Als aandenken aan deze viering en als aansporing om zelf bewust bij te dragen aan een goede toekomst voor vissen, Daarvoor kwam iedereen wel de kerkbanken uit.

Ondertussen in de keuken

"En als je dat toeval vindt, leef je een saai leven," is een gevleugelde uitspraak van George MacLeod, de stichter van de Iona Community. Ik moest daaraan denken, toen diezelfde woensdag  twee bakken makreel te voorschijn kwamen, die moesten worden schoongemaakt voor een makreelsalade. 

De makreel was vers gevangen door een stiefzoon van onze kok Anja Jardine, een lokale visser. Vis staat misschien een keer per maand op het menu, dus dit was wel een mooie samenloop van omstandigheden. Het schoonmaken van de makreel ging dit keer aan mij voorbij: ik had die ochtend mijn handen vol aan het in kleine stukjes snijden van vijf grote meloenen, vijf kleinere honingmeloenen en een kilo druiven voor de fruitsalade als toetje.

Maandag en dinsdag heb ik voor het hoofdgerecht gezorgd. Maandag Iraanse kuku, een soort omelet met groenten. Dat leverde een nieuw persoonlijk record eieren breken op: 104. Het recept ging zelfs uit van 120 eieren, maar zoveel hadden we niet in voorraad. Er is dus nog alle kans op een verbetering in de komende maanden. Dinsdag heb ik veel plezier beleefd aan het maken van een Portugese feijoada, met heel veel stukjes worst en chorizo, uien, wortelen, bleekselderij, twee grote blikken tomaat en de nodige kruiden.  En mijn belangrijkste taak donderdag was het bakken van zeven chocolate puddle puddings. Er was enig verschil van mening tussen de koks welk soort bakblik ik hiervoor moest gebruiken. Declan en ik hadden de indruk, dat de blikken eigenlijk te klein waren. Ik kon 's avonds lang niet alle chocoladesaus over de chocoladetaarten gieten voordat ze weer de oven ingingen. Maar het resultaat smaakte wonderbaarlijk goed.

Genieten

Niet alleen de vieringen en het eten zijn bronnen van vreugde. Zondagmiddag was er een concert in de abdijkerk van Simon de Voil, een vroegere musicus van de Abbey. Daarna hadden we een gezellige spelletjesavond in Cul Shuna, waar de meeste vrijwilligers wonen. Hoe het mij gelukt is, weet ik nog steeds niet, maar aan het eind van het spel ' Unstable unicorns' had ik de meeste eenhoorns in mijn stal. 

En dan was het deze week ook nog de mooiste week sinds mijn aankomst. Gisteren liep de temperatuur zelfs op tot bijna twintig graden. Ik had gelukkig een gebroken dienst, zodat ik na de lunch via de Machair naar Port Ban ben gelopen, waarschijnlijk de baai met het mooiste strand van Iona. Niet alleen ik genoot van de zon. Onderweg zag ik een zeehond op een rots liggen zonnen. Vandaag waait de wind weer meer en is het ook wat kouder. Dat heeft een voordeel: de midges blijven weg. Voor de volgende week zijn de verwachtingen niet best. Veel regen, een temperatuur van 14 graden en een gevoelstemperatuur die daar nog wat onder ligt (soms dalend tot 8 graden). Maar met het weer weet je het hier nooit. Vier seizoenen op een dag, kan ook ten goede keren.